newbie (ფორუმი church.ge) - ვფიქრობ მსახიობობა უდიდესი ნიჭია, მაგრამ ცოდვა შეიძლება იყოს როლი რომელსაც მსახიობი თამაშობს, ანუ თუ მისი შესრულებული გმირი ჩააფიქრებს ადამიანს, სურვილს, სიყვარულს გაუჩენს მაღალი ღირებულებების, ან შეიძლება ღვთის მიმართ სწრაფვას, ხელოვნების სიყვარულს, ან სულაც ისტორიულ პერსონაჟს განასახიერებს და უფრო ახლოს დაგვანახებს , შეგვაყვარებს მას, ეთს, მოკლედ მაღალ სულიერ საფუხურზე თუ აიყვანს ადამიანს მგონი ღვთისთვის მოსაწონი და სათნოა, მაგრამ თუ მისი როლი კაცთმოძულე, მრუშულ, ეთს ფიქრებს დაუდებს დასაბამს ვფიქრობ ასეთი როლი ცოდვაა , ანუ ვიზიარებ წმ მამებს, მგონი უარყოფითი დამოკიდებულება სწორედ ასეთი მსახიობობის მიმართ გამოთქვეს... , წმ იოანე ოქროპირის ქადაგებაში ამ თემაზე, გამოკვეთილია რომ სწორედ ასეთი ხასიათის სანახაობას გმობს, წარმართული, ან აღვირახსნილობის ელემენტებით, ან წირვის დროს გამართული... ასევე წმ თეოფანე ამბობს რომ ეკლესია უმაღლესი საფეხურია ღმერთთან , ანგელოზებთან ყველაზე ახლო ურთიერთობის საშუალება, და ასეცაა, - თუ ადამიანი უფალთან მისვლას მხოლოდ სანახაობების გზით ცდილობს- რა თქმა უნდა ეს ვერ იქნება ცხონების გზა...
ნუ მოკლედ ასე ვფიქრობ, მაგრამ არ ვიზიარებ არგუმენტს, რომ რადგან ეკლესია აზიარებს მსახიობს, ეთს ე.ი. საქციელია მოსაწონი , ანუ რიგ საკითხებში რომელსაც ეკლესია ქადაგებს და ჩვენ არ ვიზიარებთ - ჩვენ ვიცით და ეკლესიამ არა, იმიტომ რომ ჩვენ წმ მამები გვიჭირავს ხელში, საკითხებში რომელსაც ვეთანხმებით პირიქით, მათ იციან და ჩვენ არა... ასევე ვფიქრობ ვეცადოთ ჩვენი პოზცია დავაფიქსიროთ ძალადობის გარეშე.
კანონისტი - VI მსოფლიო კრების 51-ე კანონით აიკრძალა სამი რამ:
1. სახუმარო სანახაობები
2. სამხეცე სანახაობები
3. მგოსანთა როკვა
პირველის აკრძალვის საფუძველია ის, რომ უსაგნო სიცილი და ხარხარი ასუსტებს ქრისტიანის გონებას (ათენური სინტაგმის განმარტება).
მეორის აკრძალვის საფუძველია ის საშინელებანი, რაც ხდებოდა ასეთ სანახაობებზე (მხეცების მიერ ადამიანების დაგლეჯა).
მესამის აკრძალვის საფუძველია ის ვნებიანი გრძნობები, რაც შეიძლება გამოიწვიოს ამგვარმა ცეკვა-როკვამ.
რაც შეეხება კართაგენის 63-ე (და აგრეთვე 45-ე) კანონს, ეპ. ნიკოდიმი ბრძანებს, რომ აკრძალვა ეხება V-VI მსოფლიო კრების 24-ე და 51-ე კანონებით აკრძალულ შემთხვევებს.
ამდენად, შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ აკრძალვა ეხება იმ შემთხვევებს, რაც V-VI კრების 51-ე კანონშია აღნიშნული.
ძველმართლმადიდებელი - ხოლო, სხვა შემთხვევებში ნებადართულია? მაგალითად, თქვენის აზრით არ შეიძლება იყო (და სამართლიანადაც) მასხარა, მკვლელი და მროკავი, ხოლო იყო მსახიობი, რომელიც თამაშობს ტრაგედიას, ან ჩვეულებრივ დრამას, შეიძლება? ტრაგედიის თამაში გართობა არ არის? თუ ფიქრობთ რომ არა, მაშინ ისმინეთ რას ბრძანებს იოანე ზონარა VI მსოფლიო კრების 51-ე კანონის განმარტებაში: "სცენა არის პირმოთნეობა და თვალთმაქცობა, ამიტომაც, იმ ადამიანებს, რომლებიც პირმოთნეობენ და თვალთმაქცობენ, ხან მონებს თამაშობენ, ხან ბატონებს, ხან კიდევ მხედართმთავრებსა და ხელმძღვანელებს, სცენაზე მოთამაშეებს (ანუ მსახიობებს - ძვმ.) უწოდებენ. ამრიგად, კანონი კრძალავს, როგორც ამ მასხრების წარმოდგენებს, ასევე სცენაზე როკვას (არა აქვს მნიშვნელობა ეს ტვისტი იქნება, ხორუმი თუ ბალეტი - ძვმ.). უხამსი და უწესო ტრიალი ცეკვის დროს, ვინც გინდა ასრულებდეს მას, ქალი თუ კაცი, მაყურებელს თავშეუკავებლობისკენ აქეზებს" (VI მსოფლიო კრების 51-ე კანონი. ზონარა).
წმ. კვიპრიანე კართაგენელი სამსახიობო ხელოვნებას სამარცხვინოს უწოდებდა, თქვენ კი ცდილობთ მოგვცეთ სამსახიობო ხელოვნების "კლასიფიკაცია" დიდი რჯულისკანონის მიხედვით, საიდანაც აკეთებთ მინიშნებას, თითქოსდა ყოველგვარი მსახიობობა როდია პირმოთნეობა და სამარცხვინო.
როდესაც წმ. კვიპრიანეს ჰკითხეს: "დასაშვებია თუ არა, რომ ასეთი ადამიანი თანაეზიაროს მორწმუნეებს?", მან უპასუხა – "მე ვთვლი, რომ ეს შეუსაბამოა სახარებისეულ სწავლებასთან: ეკლესიის სიწმინდისა და ღირსების შელანძღვა ეგზომ სამარცხვინო და საზიზღარი შეხებით დაუშვებელია" (И. Зейпель. "Хозяйственно-Этические взгляды Отцов Церкви"; стр. 168-169)".
ნეტარი ავგუსტინე კი ამბობდა: "ერთი რამ კი ვუწყი, რომ პავლე მოციქული არ ქურდობდა, სახლებს არ ტეხდა, არც ავაზაკი ყოფილა, არც მსახიობი და არც მაჭანკალი, არამედ უცოდველად და პატიოსნად შრომობდა, რათა დაეკმაყოფილებინა ადამიანის საყოფაცხოვრებო მოთხოვნები; ასე მუშაკობენ: მჭედლები, მშენებლები, თერძები, მიწათმოქმედნი და მსგავსნი ამათნი" (იქვე. გვ. 170).
კარგი იქნება, თუ არ დაივიწყებთ ამ ჭეშმარიტებას!
პატივისცემით: ძველმართლმადიდებელი.
კანონისტი - შენი აზრით, რომელი უფრო დიდი ცოდვაა, კაცის მოკვლა თუ მსახიობობა?
ძველმართლმადიდებელი - 1) და რისი თქმა გინდათ ამით? თუკი, თქვენის აზრით, კაცის მოკვლა უფრო მძიმე ცოდვაა, ვიდრე მსახიობობა, ეს უკანასკნელი გამართლებულია? მაშ, ბოზობაც გამართლებული ყოფილა თქვენთვის და ნებისმიერი სხვა ხორციელი მანკიერებაც, რომელიც თავისი სიმძიმით კაცის კვლას ჩამოუვარდება. იქნებ შეცდა ღმერთი სოდომს და გომორს ცეცხლი და გოგირდი რომ აწვიმა?
2) საზოგადოდ კი ყველა ცოდვა წარმწყმედელია თუ ადამიანი მას არ შეინანებს. წმიდა მამათა სწავლებით, სულიერი მკვლელობა ხორციელ მკვლელობაზე უფრო მძიმეა, რადგან ხორციელად მოკლული ადამიანი შესაძლოა ცხონდეს, სულიერად მკვდარს კი სამარადისო წარწყმედა ემუქრება (ცხადია, თუ ფიზიკურმა სიკვდილმა ამ მდგომარეობაში მოუსწრო). მსახიობობაც ასეთ კატეგორიას განეკუთვნება. თუ რატომ, თქვენს და ჩვენს მიერ დამოწმებულ წყაროებშიც ნათლად არის განმარტებული.
კანონისტი - ძველმართლმადიდებელო, დასკვნები ნუ გამოგაქვთ ნაადრევად. კაცის კვლა მსახიობობაზე რომ მძიმეა, ეს ჩემი აზრია მხოლოდ? რატომ გეშინიათ პასუხის? თუ იქნებ თქვენს ,,ეკლესიაში" რამე სხვა წესები გაქვთ და ვერ ამხელთ?
(ციტატა) (ძველმართლმადიდებელი): "საზოგადოდ კი ყველა ცოდვა წარმწყმედელია თუ ადამიანი მას არ შეინანებს".
ყველა ცოდვა? მაშინ მსუბუქ და სასიკვდინე ცოდვებს შორის ზღვარი აღარ ყოფილა. იმედია, ეს უმეცრებით დაწერეთ და არა იმის გამო, რომ სჯულს უარყოფთ. "ყოველგვარი უსამართლობა ცოდვაა, მაგრამ ყოველი ცოდვა როდია მომაკვდინებელი" (1 ინ. 5:17). მცირე ცოდვები ადამიანს კეთილი საქმეებითაც მიეტევება, რწმენით აღვლენილი ლოცვითაც მიეტევება (იაკ. 5:15), მაშინ, როდესაც არსებობს სასიკვდინე ცოდვების ჩამონათვალი (1 კორ. 6:9-10), რომელიც მხოლოდ აღსარებით და ღრმა სინანულით და ლოცვით განიწმინდება (1 ინ. 5:16).
(ციტატა) (ძველმართლმადიდებელი): "მსახიობობაც ასეთ კატეგორიას განეკუთვნება. თუ რატომ, თქვენს და ჩვენს მიერ დამოწმებულ წყაროებშიც ნათლად არის განმარტებული".
ვერ გავიგე ზუსტად. ანუ მსახიობობა არის სულიერი მკვლელობა? ვისი სულიერი მკვლელობაა მსახიობობა? საერთოდ, რაიმე კანონიკური განათლება გაქვთ, თუ ისე, საკუთარ აზრებს წერთ აქ?
ძველმართლმადიდებელი - (ციტატა) (კანონისტი): "ყველა ცოდვა? მაშინ მსუბუქ და სასიკვდინე ცოდვებს შორის ზღვარი აღარ ყოფილა. იმედია, ეს უმეცრებით დაწერეთ და არა იმის გამო, რომ სჯულს უარყოფთ.,,ყოველგვარი უსამართლობა ცოდვაა, მაგრამ ყოველი ცოდვა როდია მომაკვდინებელი" (1 ინ. 5:17). აქაც, ისევე როგორც მეზობელ თემაში, არ ეშვებით კიჩს და ქილიკს. რამდენად არის უმეცრება ჩვენს მიერ დაწერილი ან სჯულის უარყოფა ეს თქვენი ეკლესიის ავტორიტეტის, იუსტინე პოპოვიჩის განმარტებიდან იხილეთ (ამჯერად, დროის უქონლობის გამო სხვა განმარტებებს ვერ ვდებ. მაგრამ, ვფიქრობ, იუსტინეს განმარტება სრულიად საკმარისია საკითხის ნათელსაყოფად):
"არსებობს ორი სახის ცოდვა: სასიკვდინე და არა სასიკვდინე. არასასიკვდინე ცოდვა ის არის, რომელსაც ადამიანი შეინანებს. ყოველ ცოდვას ადამიანის სული პატარა სიკვდილამდე მიჰყავს. სინანულით კი კაცი განდევნის ცოდვას საკუთარი თავისგან, განდევნის სიკვდილს და სულს მკვდრეთით აღადგენს. სინანული არის არა მარტო მეორე ნათლობა, არამედ პირველი აღდგომაც, აღდგომა მკვდრეთით. სინანული ანადგურებს სულის სიკვდილს და მარადიულ სიცოცხლეს აზიარებს ადამიანს. ასე რომ, თუ ადამიანმა ჩაიდინა ცოდვა და შეინანა, ის აღსდგება მკვდრეთით, რადგან "მკვდარი იყო და გაცოცხლდა, და დაკარგული იყო და გამოჩნდა" (ლკ. 15:32).
ამგვარად, ყოველი ცოდვა, რომლისთვისაც ადამიანს მოაქვს სინანული, არის არასასიკვდინე ცოდვა, რადგან თუკი "დღეში შვიდჯერაც რომ შეგცოდოს და შვიდჯერვე მოგიბრუნდეს და გითხრას - ვნანობო, მიუტევე" (ლკ. 17:4). და სასიკვდინე ცოდვა - ეს არის ყოველი მოუნანიებელი ცოდვა, და ეს ნიშნავს, რომ ყოველი ცოდვა, რომელშიც ადამიანი ნებაყოფლობით და განუხრელად რჩება, არის სასიკვდინე.
ასეთი ცოდვა იწვევს სულის სიკვდილს, ხოლო სულის სიკვდილი სხვა არაფერია თუ არა მისი განჰყოფა ღმრთისგან, სულის მიერ ღმრთის დაკარგვა, ღმრთის ყოვლადწმიდა ნიჭებისგან და ძალისგან განშორება" (Толкование на 1-е Послание Иоанна Богослова. Архимандрита Иустина Поповича).
(ციტატა) (კანონისტი): "ვერ გავიგე ზუსტად. ანუ მსახიობობა არის სულიერი მკვლელობა? ვისი სულიერი მკვლელობაა მსახიობობა?"
ძველმართლმადიდებელი - მსახიობობა ჭეშმარიტად არის სულიერი სიკვდილი და მკვლელობაც. თვითმკვლელობაა ის მსახიობისთვის, და მკვლელობა მისით მოხიბლულთა და მტკბობელთათვის.
(ციტატა) (კანონისტი): - საერთოდ, რაიმე კანონიკური განათლება გაქვთ, თუ ისე, საკუთარ აზრებს წერთ აქ?
ძველმართლმადიდებელი - თქვენს ამ მორიგ გამოხდომაზე, თქვენი ეკლესიის წმინდანის, ეგნატე ბრიანჩანინოვის სიტყვები გამახსენდა, რომელიც წერს: "ქრისტე უხილავი შეიქმნა იუდეველთათვის და შეუმჩნევლად განეშორა მათ, როდესაც მისი მოკვდინება მოიწადინეს (იხ. იოან. 8:59). ქრისტიანობა უხილავი ხდება ჩვენთვის, გვცილდება ჩვენ, როდესაც ვცდილობთ მოვკლათ იგი ჩვენი გარყვნილი ცხოვრებით, სხვადასხვა ცრუ სწავლებათა მიღებით; როდესაც ვბედავთ, რომ ქრისტიანობა ამსოფლისადმი მსახურებას შევურიოთ".
ხოლო, ჩვენთვისაც და თქვენთვისაც საერთო წმინდანი კვიპრიანე კართაგენელი ბრძანებს: ""თანახმად ორმხრივი სიყვარულისა და შენი თავმდაბლობისა, საჭიროდ ჩაგითვლია ჩემთვის რჩევა გეკითხა, ძვირფასო ძმაო, თუ რას ვფიქრობ მე ერთი მსახიობის თაობაზე, რომელიც იმყოფება რა თქვენს შორის, არ წყვეტს თავის სამარცხვინო ხელოვნებას... შენ მეკითხები: დასაშვებია თუ არა, რომ ასეთი ადამიანი თანაეზიაროს მორწმუნეებს? – მე ვთვლი, რომ ეს შეუსაბამოა სახარებისეულ სწავლებასთან: ეკლესიის სიწმინდისა და ღირსების შელანძღვა ეგზომ სამარცხვინო და საზიზღარი შეხებით დაუშვებელია" (И. Зейпель. "Хозяйственно-Этические взгляды Отцов Церкви"; стр. 169).
თუ თქვენ გეეჭვებათ, რომ მსახიობობა და გასართობი სანახაობები კლავენ ადამიანის სულს; თუ თქვენ გგონიათ, რომ მე აქ საკუთარ აზრებს ვწერ და ასეთი აზრები არავის სმენია მართლმადიდებლურ სივრცეში, თქვენთვის პატივსაცემ მეორე წმინდანსაც (თეოფანე დაყუდებულს) მოუსმინეთ და ამით დავამთავრებ:
"გაიხსენე, რა ემართება სულს თეატრში და წარმოდგენის შემდეგ. თურქებს არა აქვთ თეატრი, ისინი თეატრს ოპიუმით ცვლიან. ოპიუმი და თეატრი ერთი და იგივეა სულისთვის. თეატრი სრულიად არაქრისტიანული მოვლენაა, და გონიერია კაცი, რომელიც იქ არ შედის. თეატრი ჩვენ დასავლეთიდან გადმოვიღეთ, – დასავლეთით გვსჯიდა და კვლავაც დაგვსჯის უფალი, ჩვენ კი ეს ვერ გაგვიცნობიერებია..." (Письма о Христианской жизни; стр. 69).
და კვალად: "თეატრები მთავრობის მიერ დაშვებულია მათთვის, რომელნიც ცხოვნებას არ ეძიებენ... ცხოვნების მოსურნეთათვის არის ეკლესია, სადაც არა წარმოსახვით, არამედ ჭეშმარიტად, უფალი, ანგელოსნი და წმინდანები ურთიერთობენ ჩვენთან, ხოლო ფული, რომელიც თეატრში უნდა დახარჯო, უმჯობესია გაჭირვებულთ დაურიგო..." (იქვე. გვ. 71-72).
ასე, რომ მე წინა პოსტში შემთხვევით როდი გირჩიეთ ნიკის შეცვლა ბ-ნო "კანონისტო".
იქნებ თავი დაანებოთ ჩვენს გაქილიკებას და სხვა, უფრო შესაფერისი ნიკი შეირჩიოთ.
პატივისცემით: ძველმართლმადიდებელი.
P. S. "Существует два вида грехов: грех не к смерти и грех к смерти. Грех не к смерти - это тот грех, в котором человек приносит покаяние. Каждый грех приводит душу к маленькой смерти. Покаянием человек изгоняет грех из себя, изгоняет смерть и воскрешает душу из мертвых. Покаяние не есть только второе крещение, но и первое воскресение, воскресение из мертвых. Покаяние уничтожает смерть души, приводя человека к вечной жизни. Так что, если человек совершил грех и приносит покаяние, то он восстает от мертвых, был мертв и ожил, пропадал и нашелся (Лк. 15:32), Таким образом, каждый грех, ради которого человек принес покаяние, есть грех не к смерти, потому что если семь раз в день согрешит против тебя и семь раз в день обратится и скажет: каюсь, - прости ему (Лк. 17:4). И грех к смерти - это каждый нераскаянный грех, и это значит, что каждый грех, в котором остается человек добровольно, благодарно и непреклонно, есть грех к смерти.
Такой грех вызывает смерть души, и смерть души есть ни что иное, как отделение души от Бога, потеря душой Бога и Его всесвятых даров и сил" (Толкование на 1-е Послание Иоанна Богослова. Архимандрита Иустина Поповича).
იხილეთ აგრეთვე ნეტ. თეოფილაქტე ბულგარელის განმარტებაც:
"Вообще он разделяет грех так: всякая неправда есть грех, и один грех к смерти, другой не к смерти. Но о грехе к смерти говорит: пусть не просит, то есть не молится, ибо не будет услышан, потому что просит не на добро. Разумеет того, кто не показывает никакого обращения. Ибо грех к смерти тот и есть только, в котором не приносят раскаяния. Этим грехом недуговал Иуда и подвергся вечной смерти. Злопамятные также грешат к смерти (Пр.12:26) - Праведник указывает ближнему своему путь, а путь нечестивых вводит их в заблуждение. Ибо те, кои помнят зло и не прекращают гнева на ближнего, не обращаются к покаянию, но согрешают непростительно".
კანონისტი - ძველმართლმადიდებელო, დიდი განსხვავებაა განზრახ და უნებლიე კაცის კვლასა და სხვა ცოდვებს შორის (ბასილი დიდის კანონი 8).
P.S. მოწოდებებს თუ არ შეეშვებით, ვინ და რა უნდა მერქვას მე, მივმართავ ადმინისტრაციას, რომ კონსტიტუციური შეთანხმების მე-6 მუხლის მე-6 პუნქტის დარღვევის გამო, საერთოდ გაგიუქმოთ მეტსახელიდან "მართლმადიდებელი" და გიწოდოთ ის რაც რეალურად ბრძანდება თქვენი სექტა.
Funkenstein - ჩემი აზრით პეტრე მამონოვი არის იმ ფაქტის მაჩვენებელი რომ მსახიობი შეძლება იყოს ქრისტიანული ცხოვრების მიმდევარი. უზომოდ დიდ პატივს ვცემ ამ პიროვნებას, შეგიძლიათ უთუბზე დასერჩოდ მისი ვიდეოები და თავად დარწმუნდეთ.
ძველმართლმადიდებელი - ძვირფასო, Funkenstein, ჩვენს მიერ ზემოთ დამოწმებული ციტატები (ბრიანჩანინოვის, თეოფანე დაყუდებულის, წმ. კვიპრიანეს და სხვების) თანაბრად ეხება ყველას... მათ შორის, მამონოვსაც, რაც გინდა კეთილი და "ქრისტიანული" ცხოვრების კაცი იყოს. თუმცა, ცოტა საეჭვოა, მსახიობი იყოს ქრისტიანული ცხოვრების მქონე, ასეთ შემთხვევაში, ის მსახიობი არ იქნებოდა. წმ. პეტრესა და პავლეს განწესებებში, არის ერთი კანონი, სადაც მოციქული კრძალავს მსახიობის ნათლობას და ეკლესიაში შემოშვებას, თუ ის თავს არ დაანებებს თავის სამარცხვინო საქმიანობას.
მსმენია, რომ პირველქრისტეანები თავიან საერთო სასაფლაოზე არ ასაფლავებდნენ მსახიობებს... ისევე, როგორც მოუნათლავებს...
პატივისცემით: ძველმართლმადიდებელი.
Funkenstein - მსახიობობა იმიტომ იყო პირველ საუკუნეებში აკრძალული რომ ძირიტადად ისინი ქრისტიანებზე და ქრისტიანობაზე ღადავით იყვნენ დაკავებულნი, ასევე ხშირი იყო უხამსი სანახაობებიც რაც რასაკვირველია ადამიანის სულიერ წინსვლას უშლის ხელს თორე რატომ უნდა იყოს დასაძრახი ის წარმოდგენა რომელიც ადამიანს ღმერთისკენ მიაქცევს და ანტიქრისტიანულს არაფერს არ შთაუნერგავს არამედ პირიქით. მამაონოვიამბობს რომ მე რომ "ოსტრავი"-ს თამაში შემომტავაზეს, თან წმინდანისო, ცემს მამაოსთან მივედი და ღცევა ვკითხეო, მან კი მითხრა ეს შენი საქმეა, ტან კარგად გამოგდის და მიდი ითამაშე ეს როლიო. აი ეხლა თუ გინდი ესფილმი ავიგოთ რა იკო ამ ფილმში ცუდი, მსახიობები რომ არ არსებონდნენ ამ ფილმს ხომ ვერ გადაიგებდნენ? მოკლედ ასე ცალსახად ხაზის გადასმა ხველაზე და ხველაფერზე არ შეიძლება, კონტექსტიდან ამოგლეჯის პრინციპით არ უნდა განვიხილოთ ესა თუ ის აკრძალვა.
ძველმართლმადიდებელი - ი, ეს არის სწორედ სამსახიობო (თუნდაც თანამედროვე) ხელოვნების მთავარი საცდური. თქვენი ეკლესიის წმინდანები, თეოფანე დაყუდებული და ეგნატე ბრიანჩანინოვი, არ არიან პირველი საუკუნის ქრისტეანები, ისინი იყვნენ 19-ე საუკუნის მოღვაწეები და სრულიად მართებულად აფასებენ სამსახიობო ხელოვნების მავნებლობას.
ღმრთისკენ ადამიანს უნდა მიაქცევდეს ჭეშმარიტი ქადაგება, ეკლესიური ცხოვრება, და არა სამსახიობო ხელოვნება, რომელიც დღეს ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელს გათამაშებს და ხვალ ვიღაც მეძავ დედაკაცს... ეს არის უდიდესი მკრეხელობა. თანაც, არსად, წმიდა მამებს, არ დაუკონკრეტებიათ სამსახიობო ხელოვნება როდის შეიძლება იყოს მისაღები და როდის არა. თვით ფორმა ჭეშმარიტების გადმოცემისა არის მიუღებელი; ამგვარი ფორმით მქადაგებლის ცხოვრება და საქმიანობა არის შეუთავსებელი ქრისტეანულ მორალთან; მახსოვს, ერთი მსახიობი ამბობდა ტელევიზიით: დილით მამათმავალს ვთამაშობ და საღამოს მეფესო... აი, ეს არის მსახიობობა; სხვისი და არა საკუთარი ცხოვრების თამაში...
წმინდანები საკუთარი ცხოვრებით გვაძლევდნენ მაგალითს და ადამიანის სულის ცხოვნების საქმეში არასოდეს ჩაუყენებიან რაიმე დამხმარე (თანაც საეჭვო ღირსების მქონე) საშუალებები. ჭეშმარიტ ქრისტეანობას ეს არ სჭირდება... თქვენი ეკლესიის წევრი, აწ გარდაცვლილი გ. გაბაშვილი ("ივერიის გაბრწყინების" რედაქტორი), სრულიად სამართლიანად წერდა:
"სარწმუნოებრივ სფეროში ისეთი მკვეთრად ამსოფლიური ინსტრუმენტით, როგორიცაა სცენური ხელოვნება – სახიობა, არის ზემსოფლიურის გამიწიერება, პროფანაცია. წმ. წერილის ინსცენირება უდავოდ მკრეხელობაა, და, აი, რატომ: ჯერ ერთი ჭეშმარიტი ქრისტიანული სულისკვეთებისათვის ყოველთვის უცხო იყო სცენური ხელოვნება – ქრისტიანობის აპოლოგეტი და ეკლესიის მასწავლებელი ტერტულიანე (IIIს.) გვმოძღვრავს: "თუკი ჩვენ უგულვებელვყოფთ საერო ლიტერატურას, რამეთუ ის ითვლება ღმერთის წინაშე სისულელელდ, ამით საკმარისადაა თქმული სანახაობათა იმ სახეობების შესახებ, რაც საერო ლიტერატურაში იყოფა კომიკურ და ტრაგიკულ წარმოდგენებად" (И. Зейпель. "Хозяйственно-Этические взгляды Отцов Церкви"; стр. 168).
წმ. მღვდელმოწამე კიპრიანე კართაგენელი (IIIს.) ასე მოძღვრავს თავის თანამედროვე ქრისტიანს: "თანახმად ორმხრივი სიყვარულისა და შენი თავმდაბლობისა, საჭიროდ ჩაგითვლია ჩემთვის რჩევა გეკითხა, ძვირფასო ძმაო, თუ რას ვფიქრობ მე ერთი მსახიობის თაობაზე, რომელიც იმყოფება რა თქვენს (ე. ი. მართლმორწმუნეთა – გ.გ.) შორის, არ წყვეტს თავის სამარცხვინო ხელოვნებას... შენ მეკითხები: დასაშვებია თუ არა, რომ ასეთი ადამიანი თანაეზიაროს მორწმუნეებს? – მე ვთვლი, რომ ეს შეუსაბამოა სახარებისეულ სწავლებასთან: ეკლესიის სიწმინდისა და ღირსების შელანძღვა ეგზომ სამარცხვინო და საზიზღარი შეხებით დაუშვებელია" (И. Зейпель. "Хозяйственно-Этические взгляды Отцов Церкви"; стр. 168).
მეორე მიზეზი ის გახლავთ, რომ ბიბლიის ინსცენირებისას ცოდვილი ადამიანები წმიდანებს და თვით ღმერთკაცსაც კი განასახიერებენ: როგორი საქმეა, როდესაც, ვთქვათ, აქტრისა ოლივია ჰასეი, რომელიც თავის აქტიორული ბიოგრაფიის მანძილზე არაერთ ეროტიულ კინოკადრში გამოჩენილა, უეცრად ფრანკო ძეფირელის მხატვრულ ფილმში – "იესო ნაზარეთიდან", ყოვლადწმიდა მარიამის როლში გვევლინება?! – როლში იმისა, ვისაც ღვთისმეტყველება ანგელოსურ იერარქიაზე მაღლა აყენებს და წმ. ეკლესია ასე განადიდებს: "უპატიოსნესსა ქერუბიმთასა და აღმატებით უზესთაესსა სერაფიმთასა, განუხრწნელად მშობელსა სიტყვისა ღვთისასა, მხოლოსა ღმრთისმშობელსა გალობით გადიდებდეთ".
მესამე მიზეზი ფსიქოლოგიური ხასიათისაა: აღნიშნული ტიპის კინოფილმები და სპექტაკლები თავის თავში ფრიად აღლესულ საცდურს შეიცავს – ბევრს შემჩნეული ექნება ასეთი მოვლენა: დავუშვათ ადამიანს არ წუკითხავს რომელიმე წიგნი, მაგალითად – დოსტოევსკის "ძმები კარამაზოვები", მაგრამ უნახავს მისი ეკრანიზაცია; ვთქვათ, ამ კაცს ფილმის ნახვის შემდეგ გაუჩნდა სურვილი ხსენებული წიგნის წაკითხვისა; კითხვის პროცესში იგი ამჩნევს (და მოგეხსენებათ კითხვას, ნებსით თუ უნებლიეთ, თანსდევს წაკითხულის გონებაში წარმოსახვა), რომ კინოფილმში ნანახი სახეებით აზროვნებს – ანუ დიმიტრი კარამაზოვი წარმოუდგება მსახიობ მ. ულიანოვის სახით და ა. შ. ცხადია, "ძმები კარამაზოვების" შემთხვევაში, ეს მოვლენა სულისათვის დიდ საფრთხეს არ უნდა წარმოადგენდეს, მაგრამ სულ სხვაა, როდესაც საქმე ეხება სიწმიდეს – განსაკუთრებული სიფხიზლე მართებს მორწმუნეს, რათა გონება დაიცვას და შეინახოს დაწმენდილი სახით; ყოველ შემთხვევაში წმ. წერილთან (რომლის შემოქმედია სულიწმიდა) დაკავშირებით მაინც, არ უნდა დაუშვას მისი დანაგვიანება არასასურველი შთაბეჭდილებებით..." (გ. გაბაშვილი: "პატრიარქ ილია II-ს სულიერი მოღვაწეობა დიდი სჯულისკანონის ფონზე").
არ შეიძლება არ დავეთანხმოთ ამ სრულიად სამართლიან შენიშვნას.
კანონისტი - ძველმართლმადიდებელო, ძალიან საინტერესო იყო. მომეწონა და დიდი მადლობა. თუმცა ჩემი კითხვა ღიად რჩება - კაცის კვლა უფრო მძიმე ცოდვაა თუ მსახიობობა?
ძველმართლმადიდებელი - იმედია პასუხისგან თავის არიდებად არ ჩამითვლით თუ გიპასუხებთ, რომ მძიმე ცოდვაა კაცის კვლა, ოღონდ მნიშვნელობა არა აქვს ამას ვინ როგორ განახორციელებს - ცივი ან ცხელი იარაღით, თუ სხვა უფრო, "ჰუმანური" საშუალებით? აბორტიც კაცისკვლაა, ევთანაზიაც... მიუხედავად იმისა, რომ თითქოსდა ჰუმანურ მიზანს ისახავს... ერთგან იწამიკითხავს (სამწუხაროდ არ მახსოვს წყარო), რომ ადამიანი დუმილითაც შეიძლება მოკლა.
შესაძლოა, თქვენ, როგორც კანონისტი, ამ შეკითხვას იურიდიული კუთხით სვამთ და თუ ასეა, მაშინ ყოველთვის შეიძლება მკვლელობის მეტ-ნაკლები სისასტიკის იარაღის გამოძებნა და იმისი თქმა, რომ მკვლელობის რომელიღაც სახეობა სხვა სახეობაზე უფრო მძიმეა. მკვლელობაზე ჩვენ მისი საბოლოო, სულიერი შედეგის მიხედვით ვმსჯელობთ და არა სამოქალაქო სისხლის სამართლის კოდექსის ფარგლებში. ეშმაკმა ადამი და ევა სამოთხეში აკრძალული ხის ნაყოფის ჭამით მოკლა; მოკლა სულიერად და დაიმონა. როგორი დანაშაულია?!...
გარდა ამისა, არ მიმაჩნია, რომ ამ კითხვას მხოლოდ პირდაპირი მნიშვნელობით მაძლევდეთ (თქვენი დონის პოლემისტის და განათლების კაცისგან, ეს მეტდ პრიმიტიული მგონია და ვერ ვიჯერებ, რომ მაინცა და მაინც ის გაინტერესებთ, რაც გვესმის თქვენი შეკითხვიდან). და თუ მაინც დაიჩემებთ, რომ ასეა, მაშინ გამოდის რომ მაშაყირებთ. ალბათ მალე შეიძლება ისიც მკითხოთ 2+2 ოთხია თუ არა.
და ბოლოს, თუ ვიტყვით, რომ კაცისკვლა მსახიობობაზე უფრო დიდი ცოდვაა, ამით რა შეღავათი ეძლევა მსახიობობის ცოდვას?
წმიდა მამები ყველა ცოდვის დედად მუცელღმერთობას და ამპარტავნებას მიიჩნევენ, ამდენად, ის ვინც აქეზებს გემოთმოყვარებისკენ, ხორციელი ვნებებისკენ, გარყვნილებისკენ, ის კაცისმკვლელიცაა. მეტ-ნაკლებად, სხვადასხვა ხარისხით ყველა ამდაგვარი ადამიანი კაცისმკვლელია.
damiane80 - (ციტატა) (კანონისტი): "თუმცა ჩემი კითხვა ღიად რჩება - კაცის კვლა უფრო მძიმე ცოდვაა თუ მსახიობობა?" ანუ უკვე დავასკვენით, რომ მსახიობობა ცოდვაა? და ეხლა მხოლოდ მის ხარისხზე ვმსჯელობთ? კითხვას შევაბრუნებ, იგივე ლოგიკით, ფილმის ან სპექტაკლის ნახვაც ცოდვაა?
მოდი შევეცდები საწინააღმდეგო პოზიცია გავაჟღერო, თქვენგან უფრო მეტი არგუმენტი წამოვა:
მსახიობობის ცოდვის დასადასტურებლად აქ მოყვანილი იქნა ასეთი მაგალითი, რომ ადამიანი რომელიც ერთ ფილმში წმინდანს ან თავად მაცხოვარსაც განასახიერებს, სხვა ფილმში შეიძლება ავაზაკის ან მეძავის როლში იყოს, რამაც დიდი ალბათობით გარკვეულწილად შეიძლება დააბრკოლოს ადამიანი. ეს მსჯელობა შეიძლება ლოგიკასთან ახლოს იყოს, თუმცა აქ ჩნდება სხვა შემთხვედრი კითხვები. მაგალითად, როგორ იქნება საკითხი, თუ მსახიობი (რომელმაც ითამაშა რელიგიური შინაარსის ფილმში) არ მონაწილეობს სხვა ისეთ ფილმში, რომელიც დაამცირებდა და შეურაცხყოფდა მანამდე მის მიერ განსახიოერებული პერსონაჟის სახეს; ან/და სხვა მაგალითი, პირი, რომელიც მსახიობია საერთოდ არ მიუღია მონაწილეობა არც რელიგიური შინაარსის და არც ისეთ ეროტიკული და ა.შ ფილმში, რასაც შეეძლო ასე ვთქვათ "კომფლიქტი" გამოეწვია მის მიერ განსახიერებული პერსონაჟებს შორის.
ზემოთმოყვანილი მსჯელობიდან გამომდინარე, ასეთ მსახიობობასაც ცოდვად ვერ ჩავთვლით, რადგან ა) მას არ განუსახიერებია რელიგიური პერსონჟი და ბ) მან მართალია განასახიერა რელიგიური პერსონაჟი, თუმცა იმავდროულად მას არასდროს უთამაშია ასე ვთქვათ უღირს ფილმებში. რაც შეეხება წმინდა მამების განმარტებებეს, ახლა იმის თქმა თუ რას ფიქრობდნენ წმინდა მამები კინოს შესახებ, არასერიოზულია, რადგან კინო მაშინ არ არსებობდა. მართალია თეატრები არსებობდნენ, მაგრამ აქაც მგონი სერიოზული სხვაობაა.აქედან გამომდინარე კითხვაზე, როგორ განვსაზღვროთ არის თუ არა მსახიობობა ცოდვა. ჩემი აზრით აქ უნდა ამოვიდეთ სახარებისეული ოქროს წესიდან: "ხე ნაყოფით იცნობა". არ შეუძლია ცუდ ხეს კარგი ნაყოფის გამოღება და პირიქით, კარგს-ცუდის. ჰოდა ამ ჭრილში, მე პირადად არ მინახავს ადამიანი, რომელზედაც ამ ფილმს უარყოფითი გავლენა მოეხდინოს, ხოლო დადებითი რამდენიც გინდა. ვიცი ასევე ადამიანი, რომელიც სწორედ ოსტრავის ნახვის შემდეგ შეუდგა ეკლესიურ ცხოვრებას , მანამდე თვითრჯულში იყო, თავად იყო საკუთარი თავის მოძღვარიც და მრევლიც. ეს შეიძლება ძალიან გულუბრყვილოდ ჟღერდეს, მაგრამ ასე იყო ფაქტია. იგივე შეიძლება ითქვა ქრისტეს ვნებებზეც, როცა ასეთი მაქსიმალური სიზუსტით გიცხადდება ის ტანჯვა, რაც მაცხოვარმა პირადად შენთვის იტვირთა, შეუძლებელია ამ დროს სინანულის, მადლიერებისა და საკუთარი თავის უღირსობის შეგრძნება არ გაგიჩნდეს. სხვათაშორის ჩემს საახლობლოში ასევე ვიცი, რომ ეს ფილმი ნახა უფროსი თაობის (კომუნიზმის ეპოქაში გაზრდილმა) ადამიანმა და მასზე საოცარი დადებითი გავლენა მოახდინა. და ბოლოს, მე მოსმენილი მაქვს მამა თეოდორეს მოსაზრება ამ საკითხზე და თავისი პირადი დადებითი დამოკიდებულება ამ ფილმის მიმართ, რასაც პირადად მეც ვიზიარებ.
ზემოთმოყვანილი მსჯელობიდან გამომდინარე, მე ვფიქრობ, რომ თავისთავად მსახიობობა არ არის ცოდვა, მეორე საკითხია, რა როლს განასახიერებს (აირჩევს) მსახიობი (ანუ აქაც არჩევანია). შესაბამისად, კონკრეტულ მსახიობს ცოდვად შეიძლება ჩაეთვალოს ის არჩევანი, რომელიც მან გააკეთა უხამსი ფილმის სასარგებლოდ, რომლითაც თავის მხრივ, შეიძლება დაბრკოლდეს ადამიანი.
ეს არის ჩემი მოსაზრება და წავიკითხავ სიამოვნებით თქვენს შენიშვნებს
ძველმართლმადიდებელი - ქადაგება. ბ-ნო დამიანე, თქვენს პოსტში აქცენტირება გაკეთებულია რელიგიური შინაარსის ფილმებზე და მათ ზეგავლენაზე. მინდა გითხრათ, რომ ეს პირველისგან განსხვავებით, საკითხის მეორე მხარეა (პირველი თვით მსახიობობის ავკარგიანობაა). მხატვრული კინო და თეატრი ქადაგების, კონკრეტული იდეების გავრცელების ერთგვარი ფორმაა, რომელსაც გამომდინარე მსახიობის კარგი თამაშიდან, კარგი რეჟისურიდან, ოპერატორის დინამიური თუ რომანტიკული ხედვიდან და შესაფერისი მუსიკიდან, მრავალი ადამიანის სულის დაპყრობა შეუძლია. ასეთ ნაწარმოებებს ძალუძთ უდიდესი ემოციური დატვირთვა მიაღებინონ მაყურებელს. მაგრამ, სამსახიობო ქადაგების (მოდი ასე ვუწოდოთ კინოს და თეატრს) შინაარსი, რომელიც მეტად მოქმედებს ადამიანის ემოციებზე (ანუ მის მშვინვიერ სფეროზე) ბევრად არის დამოკიდებული იმაზე, თუ ვინ არის (ანუ რომელი აღმსარებლობისაა) მათი ავტორი.
გახსოვთ ალბათ ბაპტისტების მიერ გადაღებული ფილმი "იესო", რომელიც საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში საპატრიარქოს ეგიდით ვრცელდებოდა. ან სხვა ფილმები, რომლებიც მაცხოვრის ამქვეყნიური ცხოვრების ამა თუ იმ მომენტს შეხებიან (თუნდაც, თქვენს მიერ ნახსენები მელ გიბსონის "ქრისტეს ვნებები", რომელიც სანახაობრივად საკმაოდ ძლიერ შთაბეჭდილებებს ტოვებს). ამგვარ ფილმებში, სამსახიობო ხელოვნებას რომ არ შევეხოთ, ყოველთვის შეიძლება მწვალებლური მომენტების გამოყოფა, რომელიც უკვე მავნეა მართლმადიდებელი ქრისტეანისთვის და ჭეშმარიტების საზიანოა (გავიხსენოთ, თუნდაც, ფილმები "დოგმა", "და ვინჩის კოდი", "ლეგიონი" და სხვა მრავალი).
პერსპექტივა. ამრიგად, ფაქტია - ფილმებიც ქადაგებენ და ამ მხარესთან ჩვენ ცოდვა-არცოდვის თვალსაზრისით მხოლოდ ნაქადაგევის მიხედვით შეგვიძლია ვიმსჯელოთ და გამომდინარე აქედან მოვიწონოთ ან არ მოვიწონოთ ფილმის შინაარსი. ამ მხრივ შეიძლება ერთგვარი პარალელი გავავლოთ მხატვრულ ლიტერატურასთან. ამ მიმართებით, მათ შორის არ არის განსხვავება.
მხატვრული ნაწარმოების გადმოცემის ფორმა (მნიშვნელობა არა აქვს სამსახიობო სანახაობაა ეს თუ ლიტერატურული ნაწარმოები), ყოველთვის დადებით (პოზიტიურ) პერსპექტივაში წყდება, განსხვავებით რელიგიური ხელოვნებისგან (მაგ. ხატწერა, წმიდა წერილის კანონიკური წიგნები, წმინდანთა ცხოვრება), რომელიც შებრუნებული პერსპექტივის ფორმას იყენებს ქადაგებისთვის. ეს არის არსებითი და მნიშვნელოვანი განსხვავება საერო და სასულიერო (ძირითადად, მართლმადიდებლური) ხელოვნებას შორის (მათთვის ვინც არ იცის რა არის შებრუნებული პერსპექტივა უბრალოდ და გლეხურად განვმარტავ: წარმოიდგინეთ სურათი (ვთქვათ პეიზაჟი), რომელსაც ჰორიზონტი, სიღრმე არა აქვს (დადებით პერსპექტივაში დახატული სურათისგან განსხვავებით), არამედ ყველა ობიექტი ერთ სიბრტყეზეა განლაგებული. უფრო ცხადად, შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ პატარა ბავშვის მიერ დახატული პეიზაჟი და დააკვირდეთ, როგორ ხატავენ ბავშვები ბუნებას, ან პორტრეტებს - პატარების ნახატები სწორედ შებრუნებულ, ერთსიბრტყოვან სივრცეშია გადმოცემული). ეს არის მართლმადიდებლური ხატწერის ერთ ერთი უძირითადესი განმასხვავებელი ნიშანი ლათინური, ფერწერული "ხატმწერლობისგან" და საერთოდ, მხატვრული აზროვნების საერო ფორმებისგან.
ასეა, მხატვრულ ლიტერატურაშიც. მხატვრული მოთხრობა ან რომანი გიპყრობს, სიღრმეში გითრევს, თითქოსდა რომანში დატრიალებული მოვლენების მომსწრე და მონაწილეც კი ხდები. საკუთარ თავს წარმოიდგენ იმ სიტუაციასა და ვითარებაში, სადაც მიმდინარეობს მოქმედება. მოკლედ, მთლიანად რომანის პერიპეტიებში ხარ ჩართული. მაგრამ, აბა ერთი წარმოიდგინეთ სახარება და ქრისტეს სახარებისეულად აღწერილი ცხოვრება. სახარების კითხვისას თუ წარმოგიდგენიათ თავი ქრისტეს ადგილას? ან იქნებ ოდესმე, სახარების კითხვისას, გაგჩენიათ აზრი, რომ თქვენ ხართ ღვთისმშობელი და მის მიერ წარმოთქმულ სიტყვებს თქვენ ეუბნებით მაცხოვარს; ან კიდევ პეტრე მოციქული ხართ და თქვენს წარმოსახვაში იმ როლებს განასახირებთ, სახარებაში რომ კითხულობთ? არა? არ გაგჩენიათ ასეთი აზრი? ცხადია! ის არც შეიძლება გაგიჩნდეთ, რადგან სახარების გადმოცემის ფორმაა ისეთი, ამგვარი ოცნებებისგან და წარმოსახვებისგან იცავს ადამიანს. ეს არის სწორედ შებრუნებული პერსპექტივა!
ასკეტიკა. ადამიანის სულიერი ზრდადობის, სულიერი განმტკიცების საქმეში, ქადაგების ფორმის მნიშვნელობა რომ გავიაზროთ, კიდევ უფრო შორს წავიდეთ და შევეხოთ ლოცვას. ანუ ლოცვის პროცესს. ასკეტური ღვთისმეტყველება ლოცვის დროს გვიკრძალავს წარმოსახვას, ანუ რაიმეს, ვთქვათ ჯვარცმის, ან ქრისტეს გარეგნობის, ან რომელიმე სახარებისეული სიუჟეტის, წარმოდგენას. ამგვარ ოცნებებს ადამიანი ხიბლში შეჰყავს და ჭეშმარიტ ლოცვას განაშორებს. აქ არ შემიძლია ამ თემის განვრცობა, ეს ფორუმის პოლემიკის ჩარჩოებში შეუძლებელია, მხოლოდ ერთს ვიტყვი, წარმოიდგინეთ, როგორი იქნება ადამიანის წარმოსახვა და რა შეემთხვევა მის სულს, როდესაც ის კითხულობს მხატვრულ ლიტერატურას და ოცნებებს ეძლევა. ამიტომ, ხომ არ ებრძოდა ეკლესია მხატვრულ ლიტერატურას? თუ არ ვცდები რუსეთში პირველი მხატვრული ნაწარმოები 17-ე საუკუნეში გამოჩნდა. საქართველოში საერო მოტივები სასულიერო ლიტერატურაში უფრო ადრეულ საუკუნეებში ჩნდება. მაგრამ ეს ზომიერი მომენტებია, აგიოგრაფიული ნაწარმოებები მაინც იცავენ იმ წესს, რომელიც ადამიანს წარმოსახვებისა და ოცნებებისგან იცავს, მაგრამ განა ასე ხდება მხატვრულ ნაწარმოებში? მხატვრული ფილმებსა და თეატრალურ წარმოდგენებში ამაზე უარესი ხდება. აქ მიდის პირდაპირი შეტევა ადამიანის წარმოსახვაზე, როდესაც ადამიანის გონებას პირდაპირი გაგებით იპყრობენ ამაო ოცნებები და ეს შეგრძნება მათ დიდი ხნის განმავლობაში დაჰყვება. თუკი მართლმადიდებელი მამები, ადამიანის სულისადმი მავნებლობის გამო ადამიანს უკრძალავენ ე. წ. წარმოსახვით ლოცვას, რამდენად საზიანო და მავნეა წარმოსახვების მთელი კასკადის ყურება, ოღონდ არა საკუთარ თავში, არამედ კინოეკრანზე? ამდენად ასკეტურ-რელიგიური მხარე კინოხელოვნებას არა თუ არ მისცემს დადებით შეფასებას, არამედ ადამიანის სულის უპირველეს დამანგრეველ ძალად, ეშმაკის მანქანებად ჩათვლის.
ზნეობა და კანონიკა. თქვენ ამბობთ, რომ არსებობენ მართლმადიდებლური ფილმებიც, მაგალითად "კუნძული" (Остров), რომელიც ადამიანზე განმასპეტაკებლად მოქმედებს. მე არ დაგიწყებთ დავას, რადგან, როგორც უკვე ვთქვი, როგორც გარკვეული იდეის მატარებელი, ფილმიც, წიგნის მსგავსად, შესაძლოა კაცს დადებითადაც მუხტავდეს. ეს მხატვრული კინემატოგრაფის იდეოლოგიური მხარეა, რომელზეც ორიოდ სიტყვით უკვე ვისაუბრეთ. მაგრამ, საკითხის არსი მარტო იმაში კი არ მდგომარეობს, რომ თეატრისადმი ეკლესიის სიმკაცრე განპირობებულია სცენური წარმოდგენების უზნეობითა და წარმართული შინაარსით. ეკლესია თეატრის მარტო წარმართულ შინაარსს როდი განიკითხავდა, არამედ თვით მსახიობობის პრინციპსაც. წმ. კვიპრიანე კართაგენელი ტრაქტატში "სანახაობათა შესახებ" წერდა: "რა უნდა ითქვას უსარგებლო კომიკურ ძალისხმევაზე, ტრაგიკული სიტყვის უდიდეს განცდებზე და კივილის ნერვულ დაძაბულობაზე? ეს ყველაფერი კერპებსაც რომ არ ეძღვნებოდეს, მაინც არ მართებს ქრისტეანს ამგვარ სანახაობაზე მისვლა და მისი ყურება; რადგან, ამაში პირდაპირი დანაშაულიც რომ არ იყოს, მაშინაც კი სრულიად არასაკადრისია მართლმორწმუნეთათვის ამგვარი ამაობის ყურება" (იხ. Киприан Карфагенский, св. Творения. М.: Паломник, 1999. С. 383).
სამსახიობო ხელოვნებას ეკლესია უძველესი დროიდანვე კრიტიკულად ეკიდებოდა. III და IV საუკუნის წმიდა მამები და საეკლესიო კრებები ერთმნიშვნელოვნად გმობდნენ ადამიანთა მიდრეკილებას თეატრისადმი და გასართობ სანახაობათა ცქერას. გვიანდელ კრებებს ადრინდელ კრებათა ეს დადგენილებები არ გაუუქმებია.
სხვათა შორის, მეექვსე მსოფლიო კრების 62-ე კანონი, უკრძალავს მამაკაცს დედაკაცის ტანისამოსის ჩაცმას, ხოლო დედაკაცს - მამაკაცისას (რაც არცთუ იშვიათია სამსახიობო როლებში), ასევე ნიღბების გამოყენებას: "ატიკური, ჯამბაზური, ან თამაშით გასართობი სამსახიობო ნიღაბი არავინ უნდა აიფაროს (სქოლიო: იგულისხმება სატირული, კომედიური და ტრაგიკული სამსახიობო ხელოვნება). ვინც ზემოთთქმულთაგან რომელიმე საქციელს ჩაიდენს... თუ სასულიერო პირი იყოს, მათ განკვეთას ვბრძანებთ, თუ ერისკაცი - უზიარებელ იყოს" (დიდი სჯულისკანონი. VI მსოფლიო კრების. 62-ე კანონი. "საქართველოს ეკლესიის კალენდარი". 1987 წ. გვ. 332). კანონიკურ განწესებათა ცნობილი კომენტატორი მათე ბლასტარისი განმარტავს, რომ მოცემული განწესება "კრძალავს კომიკური ნიღბების აფარებას ვინმეს დასაცინად, ან ტრაგიკულისა თანაგრძნობისა და ტირილის აღსაძვრელად" (Властарь Матфей. Алфавитная синтагма. М., 1996. С. 208). ლაპარაკია საკუთარ თავზე ისეთი სახის მიღებისა, რომელიც მაყურებელში შესაბამის გრძნობებს გამოიწვევს. და თუკი დავფიქრდებით, შევნიშნავთ, რომ მსახიობისთვის, თვით გრიმი და როლთან შეფარდებული სახის მიმიკა ასევე ერთგვარი ნიღაბია - კომიკური იქნება ის, სატირული თუ ტრაგიკული.
VI მსოფლიო საეკლესიო კრების 51-ე კანონი ბრძანებს: "წმინდა და მსოფლიო კრება გმობს სახუმარო სანახაობას, სანადირო სანახავს და მგოსანთა როკვას". ავტორიტეტული კომენტატორი იოანე ზონარა განმარტავს: "სახარებისეული ცხოვრების სიმკაცრე ითხოვს, რათა მართლმორწმუნენი ცხოვრობდნენ წმინდანთა შესაბამისად და არა თავაშვებულად და გარყვნილად. ამიტომაც, ამ კანონით აკრძალულია ყოველივე, რასაც სულში შემოაქვს გაფანტულობა, აუძლურებს და არყევს მის სიმტკიცეს და იწვევს სიცილისა და ხარხარის მძლავრ აფეთქებას, როგორიცაა კომიკოსთა წარმოდგენები, რომლებიც ზოგჯერ ბაძავენ არაბებს, ზოგჯერ სომხებს, ზოგჯერ მონებს და კიდევ მრავალთ, ლოყაზე მირტყმით წარმოშობენ უჯერო სიცილს და უბრალო და უგულისხმო ადამიანები თითქმის თავდავიწყებამდე მიჰყავთ... იკრძალება აგრევთე სცენაზე ცეკვა". შემდეგ, მსახიობობასთან დაკავშირებით, ზონარას მოჰყავს მნიშვნელოვანი სიტყვები: "ხოლო სცენა არის პირმოთნეობა და თვალთმაქცობა, ამიტომაც ადამიანებს, რომლებიც პირმოთნეობენ და ხან მონებს თამაშობენ, ხან ბატონებს, ხან კიდევ მხედართმთავრებსა და მმართველებს, მსახიობებს უწოდებენ. ამრიგად, კანონი კრძალავს როგორც ამ კომიკოსთა წარმოდგენებს, ასევე სცენაზე ცეკვას" (Правила Святых Вселенских Соборов с толкованиями. М., 2000. С. 452).
მათე ბლასტარისი თითქმის იგივეს ბრძანებს: "კომიკოსებს კანონი იმათ უწოდებს, რომლებიც მავანის ხმებსა და ჩვევებს ბაძავენ და მაყურებელში თავშეუკავებელ სიცილს იწვევენ... ხოლო სცენა არის პირმოთნეობა და თვალთმაქცობა; ადამიანებს, რომლებიც პირმოთნეობენ და ხან მონებს თამაშობენ, ხან ბატონებს, ხან კიდევ მხედართმთავრებსა და მმართველებს, მსახიობებს უწოდებენ" (Властарь Матфей. Алфавитная синтагма. С. 266 – 267).
ამრიგად, ძველი საეკლესიო კანონები გმობენ ემოციებისა და გრძნობების გამოხატვის არტისტულ მეთოდს (ნათქვამია: კრება კრძალავს ნიღბებს "თანაგრძნობისა და ტირილის გამოსაწვევად"; განკიცხულნი არიან ისინი, "რომლებიც მავანის ხმებსა და ჩვევებს ბაძავენ და მაყურებელში თავშეუკავებელ სიცილს იწვევენ..."); გმობენ ასევე თვით სამსახიობო პრინციპს ხან ერთი როლი ითამაშო, ხან მეორე ("ხან მონა, ხან ბატონი..."); და ბოლოს თეატრალური სცენა იწოდება "პირმოთნეობად და თვალთმაქცობად".
მოსკოვის საპატრიარქოს მღვდელ-მსახიობი (ამგვარ კურიოზსაც მოვესწარით), ივანე ოხლობისტინი (იხ. ქვემოთ სურათები) თავისი სამსახიობო ხელოვნების შესახებ ერთ ერთ ინტერვიუში აცხადებდა: "ჩემს ცხოვრებში ეს ორი შემადგენელი ნაწილი განცალკევებულია ერთმანეთისგან. როდესაც მე ვარ ტაძარში, სულიერი მდგომარეობა მიპყრობს და მაიძულებს ვიმოქმედო კანონების შესაბამისად, ხოლო გადასაღებ მოედანზე ვცდილობ ვიაზროვნო და ვიმოქმედო როგორც კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულმა" (Аргументы и Факты, № 47, 18.11.08). მაგრამ, ქრისტემ ბრძანა: "არავის ძალუძს ორი ბატონის მონობა: რადგან ან ერთს შეიყვარებს და მეორეს შეიძულებს, ან კიდევ ერთს შეითვისებს და მეორეს შეიზიზღებს. ვერ შესძლებთ ღმერთსაც ემონოთ და მამონასაც" (მათე 6:24). არჩევანის გარდაუვალობა ცხადია, როგორც მღვდლის, ასევე პროფესიონალი მსახიობისთვის. სცენარის შესწავლა, რეპეტიციები, გადაღებები, როლში შესვლა, მასობრივ საინფორმაციო საშუალებებით გამოსვლა გადაღებულ ფილმთან დაკავშირებით - ეს ყოველივე აღვსებულია არა იმ სულით, რომელიც უნდა გააჩნდეს მართლმადიდებელ ქრისტეანს.
ილუზია. საქმე იმაშია, რომ ყოველგვარი სამსახიობო როლი არის სხვისი ცხოვრების გათამაშება, სხვისი სახის მიღება (აქედან ხომ არ მოდის სიტყვა "სახიობა"?), ფსიქოლოგიის აღქმა, ქცევის მანერები, პერსონაჟის პიროვნული თავისებურებები, იმ სახის შექმნა, რომელიც თვითონ მსახიობისთვის დამახასიათებელი არ არის და ამიტომაც, რეალური ცხოვრებიდან ილუზორულ ცხოვრებაში გადანაცვლებაა (თუ რომანის მწერალი მოქმედებს მხოლოდ თავისი წარმოსახვით და ეს ყოველივე წიგნის ფურცლებზე გადააქვს, მსახიობი მთელი თავისი არსით სხვა პერსონაჟად გარდაისახება და მთლიანად, ფსიქოლოგიურად ერწყმის როლს). მსახიობი არ არის გმირი, ის მხოლოდ ჩანს ასეთად, ის არც წმინდანია, არამედ თამაშობს წმინდანს და ამ გარდასახვაში არსებობს სულისთვის საზიანო საფრთხე, რომელიც ყოველი ადამიანში უბრალოებასა და სიწრფელეს არის მოწყურებული.
ადამიანი მოწოდებულია იმისკენ, რომ სულის განწმენდის გზით გათავისუფლდეს ყოველი ცოდვილი მიდრეკილებებისგან და თავის თავში გამოავლინოს ხატი ღმრთისა, მაშინ როდესაც, მსახიობი თამაშის დროს მოირგებს სხვა სულის ნიღაბს. ამას ემატება ისიც, რომ ნებისმიერი სპექტაკლი ან სათამაშო ფილმი არის მხატვრული გამონაგონი და მსახიობი აკეთებს ამ გამოგონილი პერსონაჟის, ან გმირის, ან კიდევ ბოროტმოქმედის იმიტაციას. ის ერწყმის ამ როლს, გადის სინამდვილიდან და ქმნის ერთგვარ სიცრუეს, უფრო ზუსტად ილუზიას, რომელსაც მაყურებელიც ეზიარება.
"შეხედე საკუთარ თავს, - ამბობდა წმ. იოანე ოქროპირი, - როგორი ხარ შენ ეკლესიიდან დაბრუნების შემდეგ და როგორი, - თეატრიდან გამოსვლისას; შეადარე ეს ორი დღე ერთმანეთს და არ დაგჭირდება ჩვენი განმარტება" (Иоанн Златоуст, свт. Полное собрание творений. Т. 4. Кн. 2. М.: «Златоуст», 1995. С. 857).