ყველა მართლმადიდებელი კურთხეულ იყოს. ყველა მართლმადიდებლის ხსენება საუკუნო იყოს. ყველა მწვალებელი საუკუნოდ შეჩვენებული იყოს. ყველა მწვალებლის საუკუნო იყოს წყევლა და დაუსრულებელი შეჩვენება (რუის-ურბნისის კრების ძეგლისწერა (1105 წ.)).
პირველი მსოფლიო საეკლესიო კრების კანონები
რჯულის კომენტატორთა:
იოანე ზონარას († 1159 წ.), ალექსი არისტინესა († 1166 წ.) და პატრიარქ ბალსამონის (†1199 წ.) განმარტებებით
თუ ვინმე ავადმყოფობის გამო ექიმის ხელით, ან ბარბაროსთა მიერ იქნა დასაჭურისებული, ასეთი შეიძლება იყოს სამღვდელო დასში. თუ ჯანმრთელმა დაისაჭურისოს თავი, მათ შესახებ სხვა სასულიერო პირებმა უნდა დაწვრილებით გამოიძიონ, უნდა ამორიცხონ სამღვდელო დასიდან და არც არასდროს არ უნდა დაუბრუნდეთ მათ მღვდლობის პატივი. ეს ნათქვამია მათზე, ვინც თვითონ გაბედავს დასაჭურისებას. თუ ვინმე, სხვა მხრივ ღირსეული, დაასაჭურისეს ბარბაროსებმა, ან მისმა ბატონმა, მისი მღვდლად კურთხევის ნებას იძლევა კანონი.
უკუეთუ ვინმე სნეულებასა შინა მკურნალთა მიერ ჴელშეხებულ იქმნა, ანუ ბარბაროზთა მიერ წინადაკუეთილ იქმნა, ესე ეგენ სამღდელოთა დასთა თანა. ხოლო უკუეთუ ვინმე სიმრთელესა შინა გამოისაჭურისა თავი თჳსი, ამისი სხუათა მოყუასთა მიერ გამოწულილვით განკითხულისაჲ დაცხრომაჲ ჯერ-არს მღდელობისაგან და მიერითგან არღარავის ეგევითართაგანისა მოყვანებაჲ სამღდელოდ. ხოლო ვითარცა ესე ცხად არს, ვითარმედ ვითარ-იგი მომპოვნებელთათჳს მის საქმისათა და მკადრებელთა თავისა თჳსისა გამოსაჭურისებისათა თქუმულ არს ესე. ეგრეთვე, რაოდენნიცა ბარბაროზთაგან, ანუ თჳსთა უფალთაგან გამოისაჭურისნეს, ხოლო სხუებრ ღირსად იპოვნეს, ეგევითართა მათ მღდელობად მოიყვანებს კანონი.
1
კრების შესახებ
ზონარა: პირველი წმიდა მსოფლიო კრება იყო კონსტანტინე დიდი მეფობის დროს, როდესაც ბითვინიის ნიკეაში შეიკრიბა სამას თვრამეტი წმიდა მამა არიოზის, ალექსანდრიის ეკლესიის ყოფილი პრესვიტერის წინააღმდეგ, რომელიც ბილწმეტყველებდა ღმრთის ძის, ჩვენი უფლის, იესუ ქრისტეს წინააღმდეგ და ამბობდა, რომ თითქოსდა ძე მამის თანაარსი კი არ არის, არამედ ქმნილებაა, - და რომ იყო დრო, როდესაც ის (ძე) არ იყო. ეს არიოზი წმიდა კრებამ დაამხო თავისი პატივისგან და თავის თანამოაზრეებთან ერთად ანათემას გადასცა. კრებამ დაამტკიცა დოგმატი, რომ ძე თანაარსია მამისა, ის არის ჭეშმარიტი ღმერთი და უფალი, და არა ქმნილება და, რომ თვითონვეა შემოქმედი ყოველი ქმნილებისა. ნიკეის კრება პირველად იწოდება მსოფლიო კრებათა შორის. თუმცა მანამდეც იყო ადგილობრივი კრებები, ის პირველია მსოფლიო კრებათა შორის და დაყენებულია მასზე უადრეს არსებულ კრებებზე უწინარეს, როგორიც იყო მაგალითად ანტიოქიის კრება, რომელიც მოიწვიეს პავლე სამოსატელის სამხილებლად, იმპერატორ ავრელიანეს ანკირიელის დროს და რომელზეც განიხილეს საკითხი დევნულების დროს სარწმუნოებისგან განდგომილთა და შემდგომ ისევ მონანულთა ეკლესიაში მიღების შესახებ; და ნეოკესარიისა, რომელზეც დაადგინეს საეკლესიო მოწყობასთან დაკავშირებული კანონები.
ბალსამონი: ეს წმიდა და პირვეილ მსოფლიო საეკლესიო კრება ჩატარდა კონსტანტინე დიდის იმპერატორობისას (მისი მეფობის მეათე წელს), როდესაც ბითვინიის ნიკეაში, ალექსანდრიის ეკლესიის ყოფილი პრესვიტერის, არიოზის წინააღმდეგ შეიკრიბა სამას თვრამეტი წმიდა მამა. არიოზი გმობდა ძეს ღმრთისას, ჩვენს უფალ იესუ ქრისტეს და ამბობდა, რომ ის არ არის თანაარსი მამისა, არამედ ქმნილებაა და, რომ იყო დრო, როდესაც ძე არ იყო. ეს არიოზი წმიდა საეკლესიო კრებამ დაამხო პატივისგან და გადასცა ანათემას, მის თანამოაზრეებთან ერთად და მიიღო დოგმატი იმის შესახებ, რომ ძე თანაარსია მამისა და არის არა ქმნილება, არამედ ჭეშმარიტი ღმერთი და უფალი, შემოქმედი ყოვლისა ქმნილებისა. ნიკეის კრება პირველად იწოდება მსოფლიო კრებათა შორის. მართალია, მანამდეც იყო სხვადასხვა ადგილობრივი კრება, მაგრამ ის პირველია მსოფლიო კრებათა შორის. ამიტომაც იხსენიება იგი პირველად, მასზე უადრეს მოწვეულ კრებათა შორის, როგორიც იყო, მაგალითად, პავლე სამოსატელის წინააღმდეგ მოწვეული ანტიოქიის კრება, რომელიც შეიკრიბა იმპერატორ ავრელიანეს დროს და ასევე ნეოკესარიის კრება.
ზონარა: წმიდა მოციქულთა სხვადასხვა კანონები და სამოქალაქო განწესებები ამტკიცებენ იგივეს, რასაც განაწესებს წინამდებარე კანონი. მაგრამ ამ კანონთა მიღების შემდეგაც ხშირად ვლინდებოდა მისდამი დაუდევარი დამოკიდებულება და ზოგიერთს, რომელიც თვითონ ისაჭურისებდა თავს რიცხავდნენ კლერიკოსთა დასში, ზოგს კი, ძალდატანებით დასაჭურისებულთაგან, ამას უკრძალავდნენ. ამიტომაც დაამტკიცეს ეს კანონი ამ კრების მამებმა და დაადგინეს ის, რაც გადმოცემული იყო მოციქულთა კანონებში, რათა არ მიეღოთ კლერიკოსთა და სამღვდელო დასში ისინი, ვინც თვითონ დაისაჭურისა ან სხვას გამოასაჭურისებინა თავი; ხოლო თუ ამდაგვარნი ადრე ჩარიცხულნი იყვნენ კლერიკოსთა დასში, უნდა დაემხონ თავიანთი პატივიდან; ხოლო ისინი, ვინც ვინც დასაჭურისებულ იქნენ სხვებისგან, ძალდატანებით, და მიჩნეულ იქნებიან ღირსეულად საღმრთო მსახურებისთვის, დასაჭურისების გამო არ უნდა დააბრკოლონ და შეიძლება ჩარიცხონ მღვდელმსახურთა დასში. ხოლო თვითდასაჭურისებულად მიიჩნევა არა მარტო ის, ვინც საკუთარი ხელით ისაჭურისებს თავს, არამედ ისიც, ვინც ნებაყოფლობით და ძალდაუტანებლად მისცემს თავს დასასაჭურისებლად. უფრო ვრცლად, ამის შესახებ იხ. მოციქულთა 21-ე, 22-ე, 23-ე და 24-ე კანონებში.
არისტინე: საჭურისები შეიძლება მიღებულ იქნენ კლერიკოსთა დასში, მაგრამ არა თვითდასაჭურისებულნი. ამის შესახებ ნათქვამია მოციქულთა 22-ე, 23-ე და 24-ე კანონებში, რომ ვინც მღვდლობის ღირსია შესაძლოა შეწყნარებულ იქნეს კლერიკოსთა შორის თუ საკუთარი ნებით არ გამოისაჭურისა თავი; მაგრამ ის, ვინც ნებაყოფლობით იქმს ამას, როგორც თვითმკვლელი, ვერასოდეს გახდება კლერიკოსი, ხოლო თუ უკვე კლერიკოსია, უნდა დაემხოს. ასეთია წინამდებარე კანონის არსი.
ბალსამონი: საღმრთო მოციქულთა 21-ე, 22-ე და 24-ე კანონებმა საკმარისად განგვიმარტეს თუ როგორ უნდა მოვეპყრათ იმ ადამიანებს, ვინც ნებაყოფლობით მოიკვეთენ სასქესო ასოებსა და თესლსაცავებს. ამ კანონების თანხმიერად განაწესებს წინამდებარე კანონიც არ მიიღონ კლერიკოსთა დასში და არ მისცენ მღვდლობა იმათ, ვინც საკუთარი ნებით ან თვითონ ისაჭურისებენ თავს და თუ უკვე იმყოფებიან კლერიკოსთა შორის, დაემხონ პატივისგან. ხოლო მათ, ვინც სხვებმა დაასაჭურისეს და მოჰკვეთეს სასქესო ასოები, თუ ღირსეული ადამიანები აღმოჩნდებიან, ამის გამო არ უნდა დაბრკოლდნენ სამღვლო იერარქიაში მისაღებად. წაიკითხე აგრეთვე წმიდა მოციქულთა ტაძარში გამართული (ორგზისი) კრების 8-ე კანონი. მოციქულთა კანონების განმარტებებში ჩვენ ვწერდით, რომ უნდა დაისაჯოს ის, ვინც ხელდასხმის შემდეგ დაისაჭურისებს თავს ავადმყოფობის გამო. ხოლო რაკიღა წინამდებარე კანონი ამბობს: "თუ ვინმე სნეულების გამო ექიმის ხელით იქნა დასაჭურისებული", და შემდეგ: "თუ ჯანმრთელმა დაისაჭურისოს თავი... უნდა ამორიცხონ სამღვდელო დასიდან და არც არასდროს არ უნდა დაუბრუნდეთ მათ მღვდლობის პატივი", ზოგიერთი ამბობდა, რომ არ უნდა დაისაჯოს ის, ვინც კლერიკოსთა დასში ჩარიცხვის შემდეგ დაისაჭურისებს თავს სნეულებით იძულებლული, ვუპასუხებთ, რომ ეს კანონი მსჯელობს მათზე, ვინც დასაჭურისებული იყო მღვდლობის მიღებამდე და არა მისი მიღების შემდეგ, მაგრამ მათზე მღვდლობის მიღების შემდეგ გაჩნდა ეჭვი. ხოლო თუ ვინმე შემოგვედავება და მოისურვებს, რომ მღვდლობის მიღების შემდეგ ავადმყოფობის გამო დასაჭურისებულს უნდა გაეწიოს თანაგრძნობა, მან ისმინოს, როგორ დაუყოფს პირს იუსტინიანეს 142-ე ნოველა, რომელიც მოთავსებულია ბასილიკონის 60-ე წიგნის, 51-ე ტიტლოსის ბოლო თავში, რომელიც თავის მხრივ შეტანილია წინამდებარე კრებულის (ფოტის ნომოკანონის - მთარგმნ.) 14-ე თავის პირველ ტიტლოსში. ამას ვამბობთ იმ შემთხვევისთვის, თუ ვინმე დასაჭურისებულია მღვდლობის მიღების შემდეგ და ამის შესახებ ეკლესიამ არაფერი იცის. რადგან ვინც კლერიკოსთა დასში ჩარიცხვის შემდეგ დასაჭურისდა ეკლესიის ნებართვით ის, როგორც მე ვფიქრობ, არ უნდა დაისაჯოს, თუმცა ჩემთვის უცნობია შემთხვევა, რომ ვინმეს ხელდასხმულთაგან მისცემოდა ნება სნეულების გამო დაესაჭურისებინა თავი, და ეს მაშინ, როდესაც მრავალი სთხოვდა ამას სინოდს ჯერ კიდევ ჩემი ხარტოფილაქსად ყოფნის პერიოდში და შემდეგ, პატრიარქად ყოფნის პერიოდშიც, იმის შიშით, რომ ამგვარი მკურნალობა მომაკვდინებელ საფრთხესთან არის დაკავშირებული.
2
მრავალჯერ ყოფილა, რომ გაჭირვების გამო, ან კაცთა მიერ ძალდატანების შედეგად მომხდარასაეკლესიო კანონთა საწინააღმდეგო საქმე: წარმართობიდან მართლმადიდებლად მოქცეულიკაცები ცოტა ხანს არიან კათაკმევლები, სწრაფად მოყჰავთ ისინი სულიერ საბანელთან დანათლისღებისთანავე აკურთხებენ მღვდლად ან ეპისკოპოსად. საჭიროდ მიგვაჩნია, რომამიერიდან აღარ მოხდეს ასეთი რამ, რადგან აუცილებელია, რომ მათ გარკვეული ხანიდაჰყონ კათაკმევლობაში და ნათლისღების შემდეგ უმეტესად გამოიცადონ, რადგანსამოციქულო წიგნში ცხადად არის ნათქვამი: „ნუ ახალმონათლული, რომ არ გათამამდეს დაარ ჩავარდეს სასჯელში და ეშმაკის მახეში“ . თუ დროთა განმავლობაში მის პიროვნებაშიაღმოჩნდეს რაიმე სულიერი ცოდვა და მხილებულ იქნეს ორი ან სამი მოწმის, ასეთიმღვდლად ნუ იკურთხება. ვინც ამ კანონის საწინააღმდეგოდ იმოქმედოს, როგორც დიდიკრების მოწინააღმდეგე და ურიაც, თვითონ დაემხოს მღვდელობიდან.
ვინაჲთგან მრავალგზის, ანუ ჭირისა მიერ, ანუ სხუებრ იძულებისა მიერ კაცთაჲსა იქმნა გარეშე საეკლესიოთა კანონისაჲთა, ვითარმცა კაცნი აწღა საწარმართოჲსა ცხორებისაგან მოქცეულნი სარწმუნოებად და მცირედთა ჟამთა შინა კათაკუმეველქმნილნი მეყსეულად სულიერისა საბანელისა მომართ მოიყვანებოდეს და ნათლისღებასავე თანა ეპისკოპოსად ანუ ხუცესად განიჩინებოდეს, კეთილ-ყოფად გუთნდა, რაჲთა ამიერითგან არღარაჲ იქმნეს ესევითარი და რამეთუ ჟამისაცა დაყოფაჲ უჴმს კათაკუმეველობასა შინა და შემდგომად ნათლისღებისა გამოცდილებაჲ უმეტესი, რამეთუ ცხადად იტყჳს სამოციქულოჲ წიგნი, ვითარმედ "ნუ ახალ-ნერგ, რაჲთა არა განლაღნეს და სასჯელსა შთავარდეს და საბრჴესა ეშმაკისასა" (1 ტიმ. 3:6-7). ხოლო უკუეთუ გარდასლვასა შინა ჟამისასა სულიერი რაჲმე ცოდვაჲ იპოოს პირისა მის თანა და იმხილოს ორთა ანუ სამთა მოწამეთა მიერ, ნუღარა მოვალს ეგევითარი იგი მღდელობად. ხოლო რომელმან გარეშე ამათსა ქმნნეს ესენი, ვითარცა წინააღმდგომად დიდისა კრებისა განლაღებული, თჳთცა დაემჴუას მღდელობისგან.
ზონარა: წმიდა მოციქულთა 80-ე კანონი განსაზღვრავს: ახალმონათლული, ან თავისი ბიწიერი ცხოვრებიდან ახლადმოქცეული მაშინათვე ვერ გახდება ეპისკოპოსი. და დიდი პავლეც, ტიმოთესადმი მიწერილ ეპისტოლეში ბრძანებს, თუ როგორი უნდა იყოს ეპისკოპოსად ხელდასასხმელი კანდიდატი და, სხვათა შორის, წერს, რომ ის არ უნდა იყოს ახლადმოქცეული (1 ტიმ. 3:6). ამიტომაც, მამები განსაზღვრავენ, რომ სარწმუნოებისკენ მოქცეული უცებ არ მოინათლოს თუ არასაკმარისად არის დარიგებული სარწმუნოებაში და, ასევე, ახალმონათლულიც უცებ არ უნდა იქნეს ხელდასხმულ, რადგან ჯერ კიდევ უცნობია მისი რწმენა და ცხოვრება. ხოლო თუ გამოცდიან და დარწმუნდებიან, რომ უბიწოა და ამის შემდეგ ჩარიცხავენ კლერიკოსთა დასში, მაგრამ დროთა განმავლობაში იმხილება რომელიმე სულიერ ცოდვაში, მამათა განწესების თანახმად, უნდა გაირიცხოს კლერიკოსთა დასიდან. აქ შეიძლება გაჩნდეს კითხვა - რას ნიშნავს სულიერი ცოდვა და რატომ არის ნახსენები მარტო სულიერი ცოდვები, ხორციელი კი არა, და ეს მაშინ, როდესაც ხორციელი ცოდვები შემცოდეებს უფრო ხშირად ამხობს პატივისგან, სულიერი კი - იშვიათად. ზოგიერთი ამბობს, რომ წმიდა მამებმა, რომლებმაც გადმოგვცეს ეს კანონი, ყოველგვარ ცოდვას სულიერს უწოდებდნენ, რადგან ყველა ცოდვა სულს აყენებს ზიანს. სხვები კი ასეთად მიიჩნევენ ისეთ ცოდვებს, რომლებიც სულიერი ვნებებიდან მომდინარეობენ, მაგალითად, ამპარტავნებისგან, მედიდურობისგან და ურჩობისგან. რადგან ეს ცოდვები, თუ არ განიკურნებიან, შეიძლება დამხობის მიზეზად ექმნენ კლერიკოსებს. ეს ცხადია, ე. წ. ნავატიანელთა მაგალითიდანაც. დოგმატებში ისინი არ ცდებოდნენ, მაგრამ, უწოდებდნენ რა საკუთარ თავს წმიდას, დევნულების დროს დაცემულებს სინანულის შემდეგაც კი არ ღებულობდნენ და ასევე, არ ჰქონდათ ერთობა ორჯერ დაქორწინებულებთან. ამიტომაც, განკვეთილ იქნენ მართლმადიდებლებთან ერთობისგან მათი ამპარტავნებისა და ძმათმოძულეობის გამო. ამრიგად, თუ ისინი ეკლესიიდან განიკვეთეს ამ ცოდვების გამო, როგორ დარჩება განუკვეთელი ის, ვინც ამპარტავნების გამო არ დაემორჩილება თავის ეპისკოპოსს, და არ გამოსწორდება? წმიდა მოციქულთა 5-ე კანონი განაწესებს მათ განკვეთას, ვინც ღვთისმოსაობის მომიზეზებით ცოლს გაუშვებს და თუ არ შეინანებს, დაემხობა პატივისგან. ხოლო მოციქულთა 36-ე კანონი განაწესებს, რომ ვინც უარყოფს ეპისკოპოსის დანიშნულებას იყოს მოძღვარი, განეყენება ზიარებისგან მანამ, სანამ ამ მსახურებას არ მიიღებს, ასე, რომ თუ არ მიიღებენ მთელი ცხოვრება იქნებიან უზიარებელნი, ხოლო მთელი ცხოვრება უზიარებელი არაფრით განსხვავდება პატივაყრილისგან. მე კი ვფიქრობ, უკეთესი იქნება ვთქვათ, რომ ყოველი ცოდვა სამართლიანად შეიძლება იწოდოს სულიერად, რადგან გარყვნილ სულიერ ძალებშია მისი დასაბამი. რადგან თუკი ძალნი სულისა სამ ნაწილად იყოფა, გონებად, მოსურვებად და შეგრძნებად, თითოეული ძალისგან ჩვეულებრივად იბადება სათნოებანი და ცოდვებიც; პირველნი, როდესაც ამ ძალებით სწორად ვსარგებლობთ, ისე, როგორც ეს შემოქმედის მიერ არის ბოძებული, ხოლო ცოდვები, როდესაც ბოროტად ვიყენებთ მათ. ამრიგად, სათნოება და გონების ძალთა სრულყოფა არის ღვთისმოსაობა, ჩვენი აზრები ამ დროს ღვთივსაკადრისია და ღვთივსათნო, რომელიც უშეცდომოდ განასხვავებს სიკეთესა და ბოროტებას, იმას თუ რა უნდა აირჩიოს და რა უარყოს; ამისგან გადახრა კი ბოროტებაა. ხოლო მოსურვების ძალის სიკეთე მდგომარეობს იმაში, რომ გვიყვარდეს ის, ვინც ნამდვილად სიყვარულის ღირსია, ანუ ღმერთი; გვიყვარდეს ისეთი საქმეები, რომლებიც ღმერთს მიგვაახლებს. ამისგან გადახრა და მიწიერისკენ ლტოლვა არის ცოდვა, რომელიც გამომდინარეობს მოსურვებიდან. მსგავსადვეა შეგრძნებების ძალიც, რომელიც ეწინააღმდეგება ბოროტს და ემტერება ხორციელ მოსურვებებს, წინ აღუდგება ცოდვას ვიდრე სისხლამდეც კი და იბრძვის მართალი სარწმუნოებისა და სათნოებებისთვის დავით ფსალმუნთმგალობელის მოწმობით: "ვიხილენ უგულისჴმონი და დავდნებოდე" (ფსალმ. 118:158). ამ ძალისგან გამომავალი ვნება გამოიხატება მრისხანებაში, სიძულვილში, მიდრეკილებაში კამათისკენ, ბოროტმზრახველობისკენ. ამრიგად, ცოდვები წარმოიშვებიან სულიერ ძალთაგან და წმიდა მამებმა სამართლიანად მიიჩნიეს ცოდვები სულიერ მოვლენად. წმიდა პავლეც ხომ ამბობს, რომ "არის სხეული მშვინვიერი და არის სხეული სულიერი" (1 კორ. 1:44) და სულიერად უწოდა იმ სხეულს, რომელსაც ძალებს სული მართავს, ხოლო იმ სხეულს, რომელიც ეძლევა მრისხანებასა და ვნებებს, ეკრობა ამქვეყნიურს, და არაფერზე ფიქრობს მიწიერის გარდა, მშვინვიერი.
არისტინე: წარმართული ცხოვრებიდან მოქცეულნი ნაჩქარევად არ უნდა მიიღონ პრესვიტერთა დასში, რადგან ახალმონათლული, ჯერ კიდევ დროში გამოუცდელი, ზოგჯერ ცუდიც აღმოჩნდება. ხოლო თუ ხელდასხმის შემდეგ აღმოჩნდება, რომ ადრე (ან ხელდასხმის შემდეგ) მძიმედ შეუცოდავს, უნდა დაემხოს კლერიკოსთა დასიდან. და ეს განწესებაც იმასვე ბრძანებს, რასაც წმიდა მოციქულთა 80-ე კანონი, რომლის მიხედვითაც ახალმონათლული ნაჩქარევად არ უნდა იქნეს ხელდასხმული არც ეპისკოპოსის, არც პრესვიტერის ხარისხში, რათა, როგორც ახალმოქცეული, ეშმაკის ბადეში არ გაეხვეს და არ დაისაჯოს. სარდიკიის 11-ე (10-ე) კანონის მიხედვით ამგვარმა გარკვეული დროით უნდა დაჰყოს წიგნისმკითხველისა და იპოდიაკვნის და ა. შ. ხარისხებში, რათა ერთი წელი მაინც იმსახუროს და ამგვარად, თუ ღირსეული აღმოჩნდება, ღირს იქნას ღვთაებრივი მღვდლობისა და უმეტესი ხარისხებისა. მეორეს მხრივ, თუ ვინმე ხელდასხმის შემდეგ შემცოდე აღმოჩნდება, უნდა დაემხოს თავისი პატივისგან.
ბალსამონი: წმ. მოციქულთა 80-ე კანონიდან შევიტყვეთ, რომ ისინი წარმართული და ცოდვილი ცხოვრებიდან ეკლესიისკენ მოქცეულს, ნაჩქარევად ხელს არ დაასხამდნენ ეპისკოპოსად. წაიკითხე იქ ნათქვამი. ხოლო, წინამდებარე განწესება ამატებს, რომ ამგვარი პრესვიტერიც არ შეიძლება გახდეს და, რომ არც ერთი ურწმუნო არ დაიშვება ნათლობაზე მანამ, სანამ ჯეროვნად არ განისწავლება მართლმადიდებლურ სარწმუნოებაში, ამას კი დრო და პიროვნების გამოცდა სჭირდება. ის, ვინც ამის საწინააღმდეგოდ მოიქცევა, განწესების მიხედვით უნდა დაემხოს თავისი პატივისგან. ხოლო რადგან კანონი სჯის სულიერ ცოდვებს, რომლებიც აღმოჩნდება ნათლობის შემდეგ; ზოგიერთი გვეკითხებოდა, რომელ სულიერ ცოდვებზეა ლაპარაკი და რატომ ახსენა კანონმა სულიერ და არა ხორციელი ცოდვები? ერთნი ამბობდნენ, რომ სულიერია ის ცოდვა, რომელიც სულიერ ვნებათაგან იშვება, მაგალითად, ამპარტავნებისგან, ურჩობისგან და სხვა; რადგან ესენიც ამხობენ პატივისგან, როგორც, მაგალითად, ნავატიანელთა შემთხვევაში, რომლებსაც სძაგდათ ქორწინება და ხორცის ჭამა (იხ. წმ. მოციქულთა 5-ე და სხვა კანონები). მე კი ვამბობ, სულიერად იწოდება ყოველი ცოდვა, რომელიც სულს აზიანებს, თუნდაც ეს ხორციელი ცოდვა იყოს, რადგან ის სულიერი მისწრაფებისგან და მოსურვებისგან იღებს დასაბამს. ამიტომაც უწოდებს ეკლესია ყველა ცოდვას სულიერ დაცემას და კანონმაც მხოლოდ სულიერი ცოდვები ახსენა, რადგან ისინი მოიცავენ ხორციელ ცოდვებსაც. ხოლო ის, რომ მონათლული და შემდეგ კლერიკოსთა დასში ჩარიცხული პასუხს არ აგებს და არ დაისჯება მრუშობისთვის, ან მკვლელობისთვის, რომელიც მას ნათლობამდე ჩაუდენია, წაიკითხე წმ. ბასილი დიდის 20-ე კანონი და მისი განმარტება, ასევე წმიდა მოციქულთა 17-ე კანონი.
3
დიდი კრება სრულიად უკრძალავს ეპისკოპოსს, მღვდელს, დიაკონს დასამღვდელო დასის ყველა წარმომადგენელს ქალის ყოლას სახლში თანასახლეულად, გარდადედისა, დისა, ან მამის და დედის დისა, ან ისეთი პირისა, რომელიც სრულიადარასაეჭვოა.
ყოვლითურთ განუგდიეს დიდსა კრებასა ეპისკოპოსისა და ხუცისა დიაკონისა და ყოვლისავე სამღდელოთაგანისა თანასახლეულად ქონებაჲ დედაკაცისაჲ თჳნიერ დედისა, ანუ დისა, ანუ მამის და დედის დისა, ანუ რომელთანი მხოლოდ პირნი უცხო იყვნენ ყოვლისა საეჭუელობისაგან.
ზონარა: ამ კანონით მამებს სურს, რომ ხელდასხმულები იყვნენ ყოვლითურთ უბიწონი, რათა არავის გააჩნდეს რაიმე ეჭვის მიზეზიც კი მათ წინააღმდეგ. ამიტომაც, ყველა ხელდასხმულს კანონმა აუკრძალა დედაკაცებთან ერთად ცხოვრება, ხსენებულ პირთა გარდა. და ეს აკრძალვა ეხება არა მარტო ხელდასხმულ პირებს, არამედ ყველა კლერიკოსს. წმ. ბასილი დიდი გრიგოლ ხუცესისადმი მიწერილ ეპისტოლეში ახსენებს ამ კანონს და ავალდებულებს მას განეშოროს მასთან ერთად მცხოვრებს დედაკაცს. "თუ გაბედავ შენი თავის გამოუსწორებლად მღვდელმსახურების დაწყებას, შეჩვენებულ იქნები მთელი ერის წინაშე და შენი შემწყნარებლები განიდევნებიან ეკლესიიდან". ტრულის მსოფლიო კრების 5-ე კანონიც იგივეს განაწესებს და ამატებს: "იგივე წესი საჭურისებმაც უნდა შეასრულონ, რითაც თავს დაიცავენ წინასწარი განკითხვისგან, ხოლო ვინც ამას გვერდს აუვლის, თუ სასულიერო პირი იქნება, განიკვეთოს, თუ ერისკაცი იყოს, უზიარებელ იქნეს". ამ კანონების მსგავსად განსაზღვრავს ნოველა, რომელიც ბასილიკონის მესამე წიგნშია მოთავსებული. ხოლო მეშვიდე მსოფლიო კრების მეთვრამეტე თავი უფლებას არ აძლევს ეპისკოპოსს, ან იღუმენს მანამ არ შევიდეს ქალაქგარეთა იმ სახლებში, სადაც მსახურობენ დედაკანი, სანამ დედაკაცები არ წავლენ და არც დედაკაცებს აქვთ უფლება იყონ ამ სახლებში სანამ იქ ეპისკოპოსები და იღუმენები იმყოფებიან. ხოლო ანკირიის კრების 19-ე კანონის ბოლოში ნათქვამია: "ქალწულს ეკრძალება ვინმესთან მისვლა (და მასთან ერთ ჭერქვეშ ცხოვრება), როგორც დას.
არისტინე: არავინ უნდა იცხოვროს დედაკაცთან, დედის, დის და იმ პირთა გარდა, რომელიც ეჭვს არ აღძრავს.
იმ პირთა გარდა, რომლებიც არ აღძრავენ ეჭვს უბიწოებაში, ანუ დედის, დის, დეიდის და სხვა მათ მსგავს პირთა გარდა, არავის აქვს უფლება იცხოვროს ხელდასხმულთან ერთ ჭერქვეშ. ამის უფლებას არ იძლევიან აგერთვე მეექვსე მსოფლიო კრების 18-ე და ნიკეის მეორე (ანუ მეშვიდე მსოფლიო - ადმ.) კრების 22-ე კანონები. ბასილი დიდიც ხუცეს გრიგოლისადმი მიწერილ ეპისტოლეში უკრძალავს მას უცხო დედაკაცთან ცხოვრებას, მიუხედავად იმისა, რომ ხუცესი იყო სამოცდაათი წლის და შეუძლებელი იყო ფიქრი იმაზე, რომ ის დედაკაცთან ვნებით ცხოვრობდა.
ბალსამონი: დედაკაცებთან თანაცხოვრების შესახებ იხილეთ წინამდებარე კრებულის მე-8 ტიტლოსის მე-14 თავი და მისი შინაარსი. მასში დამოწმებული იუსტინიანეს 123-ე ნოველიდან შეიტყობ, რომ კლერიკოსები, რომლებიც გაფრთხილების შემდეგაც არ დაანებებენ თავს მათ თანამემკვიდრე დედაკაცებთან ცხოვრებას, კანონში მითითებულ პირთა გარდა, დაემხობიან თავიანთი პატივისგან, ხოლო თუ აღმოჩნდა, რომ ეპისკოპოსი ოდესმე ცხოვრობდა (თანამკვიდრობდა ერთ ჭერქვეშ - მთარგმნ.) რომელიმე დედაკაცთან, დაემხობა თავისი პატივისგან. და გულისხმაჰყავ ესე. თანამკვიდრ დედაკაცებზე სხვადასხვა დროს მრავალი უმსჯელიათ; ერთნი ამბობდნენ, რომ თანამემკვიდრე დედაკაცი ითვლება კანონიერი ცოლის მაგიერ მოყვანილად, რომელიც ვინმესთან მეძავობს; სხვები კი ამბობდნენ, რომ თანამემკვიდრე არის ყოველი დედაკაცი, რომელიც, თუნდაც ეჭვებისგან თავისუფალიც იყოს, ცხოვრობს სრულიად უცხო ადამიანთან. და, ვფიქრობ ეს უფრო სწორია. ამიტომაც, ამბობენ, რომ ბასილი დიდმაც, თავის ეპისტოლეში გრიგოლ ხუცესისადმი, არწმუნა ამ მღვდელს განშორებოდა მასთან მცხოვრებ დედაკაცს და არ განაწესა, რომ ამისთვის ის უნდა დამხობილიყო თავისი პატივისგან, როგორც უეჭველად და აშკარად შემცოდე.
4
ეპისკოპოსი უნდა დაადგინოს სამთავროს ყველა ეპისკოპოსმა. თუ ყველას შეკრება შეუძლებელი იყოს რაიმე გაჭირვების, ან გზის სიგრძის გამო, სამი მაინც უეჭველად შეიკრიბოს ერთად, სხვებისაგან მიიღონ წერილობითი თანხმობა და ამის შემდეგ აღასრულონ ხელდასხმა. ამ ქმედებას ამტკიცებს საბოლოოდ სამთავროს მიტროპოლიტი.
ყოველთავე მის სამთავროჲსა ეპისკოპოსთა მიერ ჯერ-არს დადგინებაჲ ეპისკოპოსისაჲ, ხოლო უკუეთუ ამისი ქმნაჲ უღონო იყოს ანუ მომცველთა რათმე ჭირთაგან, ანუ გზისა სიგრძისაგან, სამნი უეჭუელად შემოკრბენ ერთად და თანაჯერმჩინებელად და თანაგამომრჩეველად მიიხუნენ სხუანიცა ყოველნი წიგნებითა მათითა და მაშინღა სრულ-ყონ ჴელთ-დასხმაჲ. ხოლო დამტკიცებაჲ ქმნილთაჲ მათ მიეცემოდენ თითოეულისა სამთავროჲსა მიტროპოლიტისაგან.
ზონარა: ერთის შეხედვით ეს კანონი ეწინააღმდეგება წმიდა მოციქულთა პირველ კანონს; რადგან ის განაწესებს, რათა ეპისკოპოსს ხელი უნდა დაასხან ორმა ან სამმა ეპისკოპოსმა, ხოლო წინამდებარე კანონი ამისთვის ითხოვს სამ ეპისკოპოსს, თანაც სხვა ეპისკოპოსთა წერილობითი თანხმობის დართვით. მაგრამ ეს განწესებები არ ეწინააღმდეგებიან ერთურთს. რადგან, წმიდა მოციქულთა კანონი ხელდასხმას უწოდებს ქიროტონიას და ხელის დადებას, ხოლო ამ კრების კანონი კი ეპისკოპოსის დადგინებად და ხელდასხმად მიიჩნევს არჩევას, და განსაზღვრავს, რომ მღვდელმთავრის არჩევა ხდებოდეს სამი ეპისკოპოსის თანდასწრებით, როდესაც არსებობს სხვა ეპისკოპოსთა წერილობითი თანხმობა, სადაც ისინი მოწმობენ, რომ შეიწყნარებენ სამი ეპისკოპოსის მიერ ერთად აღსრულებულ არჩევანს. ხოლო არჩევის შემდეგ, ანუ საბოლოო გადაწყვეტილების მიღებისა და ხელდასხმის პრეროგატივას კანონი აძლევს მიტროპოლიტს, ასე რომ არჩევას ის დაამტკიცებს. ხოლო მიტროპოლიტი მაშინ დაამტკიცებს, როდესაც არჩეულთაგან ერთ ერთს, რომელსაც თვითონ ირჩევს, ხელს დაასხამს ორ დანარჩენ ან სამ ეპისკოპოსთან ერთად, მოციქულთა კანონის თანახმად.
არისტინე: ეპისკოპოსს ხელს ასხამს ოლქის ყველა ეპისკოპოსი. თუ ამის შესაძლებლობა არ იყოს, მაშინ, უკიდურეს შემთხვევაში სამი მაინც, სხვათა წერილობითი თანხმობით, რომლებიც სპეციალური სიგელებით დაატასტურებენ საკუთარ თანხმობას. არჩევანის დამტკიცების უფლება აქვს მიტროპოლიტს. ეპისკოპოსს ხელს ასხამს ორი ან სამი ეპისკოპოსი მოციქულთა პირველი კანონის მიხედვით, ხოლო არჩევა ხდება მინიმუმ სამი ეპისკოპოსის მიერ, თუკი, ოლქის ყველა ეპისკოპოსის დასწრება, გზის სიშორის ან სხვა რაიმე დაბრკოლების გამო არის შეუძლებელი. თუმცა, ამ შემთხვევაშიც, დანარჩენმა ეპისკოპოსებმა თავიანთი სიგელებით უნდა დაამოწმონ თავიანთი თანხმობა იმ ეპისკოპოსებთან, რომლებიც ეპისკოპოსს ირჩევენ. მიტროპოლიტს კი გააჩნია ძალაუფლება სამი არჩეულიდან აირჩიოს ერთი, რომელიც სურს.
ბალსამონი: აქ ლაპარაკია იმაზე, თუ როგორ უნდა დაადგინონ, ანუ აირჩიონ ეპისკოპოსი. ძველად მღვდელმთავრის არჩევას ესწრებოდნენ ერისკაცნიც. მაგრამ, ღვთიურმა მამებმა ეს არ ისურვეს, რათა ხელდასასხმელთა ცხოვრება ერისკაცთა საჭორაო არ გამხდარიყო. ამიტომაც, მათი განსაზღვრებით ეპისკოპოსი უნდა ოლქის ყველა ეპისკოპოსმა უნდა აირჩიოს. ხოლო თუ რაიმე საფუძვლიანი და ხელისშემშლელი პირობის გამო, ან გზის სიშორის გამო, ვერ ხერხდება არჩევაზე ყველა ეპისკოპოსის მოსვლა, ოლქის სამ ეპისკოპოსსაც ხელეწიფება არჩევა, თუკი დანარჩენები წერილობითი ქარტებში გამოხატავენ თავიანთ შეხედულებას. ხელდასხმის უფლება, წმიდა მამებმა მიანიჭეს უპირატესს, ანუ მიტროპოლიტს, და არა მარტო ხელდასხმა, არამედ არჩევის დამტკიცებაც. ამიტომაც, თუ ვინმეს ხელი უნდა დაესხას სამი არჩეული პიროვნებიდან, მიტროპოლიტი თვითონ აირჩევს ვისაც უნდა ამ სამიდან და არა ისე, რომ ჯერ ხელი დაასხან პირველად არჩეულს და ა. შ. რიგის მიხედვით. ასეთია კანონის აზრი. ზოგიერთი მიტროპოლიტი, რომელიც თავისი ეპისკოპოსების არჩევას ატარებდა სამეფო ქალაქში სამი უცხო ან სამი საკუთარი ეპისკოპოსის თანდასწრებით, და არ მიმართავდა ოლქის სხვა ეპისკოპოსებს, შეკითხვაზე - რატომ აკეთებდნენ ასე, პასუხად ეყრდნობოდნენ კართაგენის კრების 13-ე კანონს. წაიკითხე რა წერია ამ კანონში, და ასევე ანტიოქიის კრების 19-ე კანონი. ეს ხდება მაშინ, როდესაც მიტროპოლიტს ბევრი ეპისკოპოსი ჰყავს თავის ოლქში. ხოლო თუ ისეა ვითარება, როგორც ეს ხდება მრავალ მიტროპოლიაში, სადაც ერთია ოლქის ეპისკოპოსი ან ორი, მაშინ, აუცილებლობით, არჩევა უნდა მოხდეს ოლქში მოქმედი ეპისკოპოსისა და უცხო ეპისკოპოსების მეშვეობით.
5
მათზე, ვინც თითოეული სამთავროსეპისკოპოსის მიერ დასჯილია უზიარებლობით, გინდ სამღვდელო, გინდ საერო პირი იყოს, დაცულ იქნეს განწესებული კანონი, რომელიც ამბობს, რომ ერთი ეპისკოპოსის მიერ განდევნილი არ უნდა შეიწყნაროს სხვა ეპისკოპოსმა. მხოლოდ გამოძიებულ უნდა იქნეს, ხომ არ მოხდა ამ სასჯელის დადება ეპისკოპოსის სულმოკლეობის, მღელვარე ბუნების ან რაიმე მსგავსი უსახურობის გამო. ამ საქმის ჯეროვნად შესასწავლად კრებას სათანადოდ მიაჩნია, რომ თითოეულ სამთავროში წელიწადში ორჯერ ჩატარდეს ეპისკოპოსთაკრება, რომ მთელი სამთავროს ეპისკოპოსთა საერთო შეკრებაზე ასეთი სადავო საქმე განხილულ იქნეს. ამგვარად, საჯაროდ და სამართლიანად, ყველას მხარდაჭერით დამტკიცდეს თავისი ეპისკოპოსის დაუმორჩილებელთა უზიარებლობით დასჯა მანამ, სანამ ჯეროვნად მიიჩნევს ეპისკოპოსთა ერთობა რაიმე უფრო კაცთმოყვარული განაჩენის დამკტიცებას მათთვის. ხოლო კრებები იყოს ერთი მარხვამდე, რომ ყოველგვარი სულმოკლეობის აღკვეთით განწმენდილი მსხვერპლი შეეწიროს ღმერთს, ხოლო მეორე - რთველის დროს.
რომელნიცა თითოეულისა სამთავროჲსა ეპისკოპოსისაგან უზიარებლობითა განკანონებულ იყვნენ, გინათუ სამღდელოჲსა, ანუ საეროჲსა დასისაგანნი, დაიცვებოდედ მათთჳს წესი კანონისაჲ მის, რომელიც იტყჳს, რაჲთა სხჳსა ეპისკოპოსისაგან განჴდილი არა შეიწყნაროს სხუამან ეპისკოპოსმან. ხოლო გამოიძიებოდედ ნუსადა სულმოკლებითა, ანუ დაუწყნარებლობითა, ანუ ეგევითარითა რაჲთმე უსახურებითა ეპისკოპოსისაჲთა ქმნილ იყოს განჴდაჲ იგი ამისთჳს, რაჲთა უკუე ჯეროვანი გამოძიებაჲ მიიღოს ამან, კეთილ-ყოფად სთნდა კრებასა, რაჲთა თითოეულსა სამთავროსა შინა ორგზის წელიწადსა შინა კრებაჲ ეპისკოპოსთაჲ იქმნებოდის, რაჲთა საზოგადოჲთა ყოველთავე მის სამთავროჲსა ეპისკოპოსთა ერთბამად შემოკრებითა ესევითარნი ძიებანი განიხილვოდინ. და ესრეთ აღსაარებულად და სიმართლით სათნო-ყოფითა ყოველთაჲთა დამტკიცდეს უზიარებლობაჲ თჳსისა ეპისკოპოსისა დაუმორჩილებელთაჲ მათ, ვიდრემდის ჯერ-იჩინოს ერთობამანვე ეპისკოპოსთამან უკაცთმოყუარესისა რაჲსმე განჩინებისა დამტკიცებაჲ მათთჳს. ხოლო კრებანი იქმნებოდედ ერთი უკუე უწინარეს მარხვათაჲსა, რაჲთა ყოვლისა სულმოკლებისა უჩინო-ყოფითა განწმენდილი მსხუერპლი შეიწირვოდის ღმრთისა, ხოლო მეორე - ჟამსა სთულისასა.
ზონარა: წმიდა მოციქულთა სხვადასხვა კანონი განაწესებს, რომ არავინ მიიღოს უზიარებელი საკუთარ ეპისკოპოსად. მაგრამ, რადგან ისეც ხდება, რომ ზოგიერთს უსამართლოდ სჯიან უზიარებლობით, შესაძლოა მოძღვრის მრისხანების ან სულმოკლეობის, ან კიდევ სხვა რომელიმე მიდრეკილების გამო, რომელიც იწვევს უკმაყოფილებას, მამებმა წინამდებარე კანონით განაწესეს გამოიძიონ ასეთი შემთხვევები, ცხადია, თუკი უზიარებელნი უჩივიან თავიანთ მოძღვრებს, რომ მათ უსამართლოდ განსაჯეს. ამიტომაც, ამგვარი საქმეები ყველა ეპისკოპოსმა ერთად უნდა განიხილოს, უკიდურეს შემთხვევაში მათი უმეტესი ნაწილის კრებამ, თუკი ვინმე ვერ მოდის ავადმყოფობის ან რაიმე საპატიო მიზეზის გამო. ხოლო საკუთრივ კრებები, წმიდა მამათა ამ განწესების თანახმად, უნდა მოწვეულ იქნეს წელიწადში ორჯერ, როგორც ეს წმიდა მოციქულთა კანონებითაც არის დადგენილი. მაგრამ, წმიდა მოციქულებმა განაწესეს პირველი კრება ყოფილიყო დიდ მარხვის მეოთხე შვიდეულში, მეორე კი ოქტომბრის თვეში. ხოლო ამ კრების წმიდა მამებმა კრების მოწვევის დრო შეცვალეს და დიდი მარხვის მეოთხე შვიდეულის ნაცვლად კრების მოწვევა დიდი მარხვის დაწყებამდე განაწესეს. მიზეზად კი ის დაასახელეს, რომ აღკვეთილ ყოფილიყო ყოველგვარი სულმოკლეობა. რადგან ის, ვინც მიიჩნევს, რომ უსამართლოდ არის დასჯილი უზიარებლობით, ბუნებრივად უჩივლებს დამსჯელს; ხოლო დამსჯელი, როდესაც გაიგებს, რომ უზიარებელი უკმაყოფილოა ეპითიმიით და უჩივის კიდევაც, შესაძლოა მისდამი მიკერძოება გამოიჩინოს. ხოლო როდესაც ადამიანები ასეთ დამოკიდებულებებს ავლენენ ერთმანეთისადმი, როგორ შესძლებენ ღმერთს წმიდა მსხვერპლი შესწირონ? ამიტომაც დააწესეს მამებმა, რათა ამგვარი კრებები დიდი მარხვის დაწყებამდე ყოფილიყო, მეორე კი შემოდგომით; რადგან ოქტომბერი არის შემოდგომის თვე. მამათა განწესებით ამ კრებებზე უნდა გამოიკვლიონ მსგავსი საჩივრები. და უეჭველად, უსამართლოდ მოქმედი (რადგან ეპითიმიას დაქვემდებარებულს ახასიათებს იმ ცოდვაში უარყოფა, რომელშიც ადანაშაულებს მას ეპისკოპოსი), სამართლიანად დაექვემდებარება განკვეთას მანამ, სანამ ეპისკოპოსთა კრება რაიმე კაცთმოყვრულს არ დაადგენს მათ მიმართ. შესაძლოა ვინმემ თქვას: რატომ ღებულობს გადაწყვეტილებას უზიარებელის შესახებ ეპისკოპოსთა კრება და არა დამსჯელი ეპისკოპოსი? ვფიქრობ, ეს ითქვა იმ შემთხვევისთვის, როდესაც დამსჯელი მოძღვარი ჯიუტობს და არ უნდა დროულად გახსნას დასჯილი ადამიანი ეპითემიისგან; ან კიდევ შესაძლოა ეპითემიის დამდები ისე გარდაიცვალა, რომ ეპითემიისგან არ გაუხსნია დასჯილი. მაშინ კრებას უფლება ეძლევა, თუ ის საჭიროდ ჩათვლის და იტყვის, რომ საკმარისი დროა გასული ეპითემიისთვის და ეპითემიაც ცოდვის შესაბამისად იყო დადებული, მიიღოს გადაწყვეტილება და გახსნას ადამიანი ეპითემიისგან, თუნდაც მისმა ეპისკოპოსმა ის არ შეარბილოს და ურყევი იყოს; ან იმ დროისთვის უკვე გარდაცვლილი იყოს. წმიდა მოციქულთა 37-ე და წინამდებარე კანონები ითხოვენ რათა კრება ჩატარდეს წელიწადში ორჯერ, ხოლო მეექვსე კრების მერვე კანონით, რომელმაც განაახლა ეს განწესება, განსაზღვრავს, რათა ყოველ ოლქში კრება მოიწვიონ წელიწადში ერთხელ პასექიდან ოქტომბრის თვემდე, იმ ადგილას, სადაც განსაზღვრავს მიტროპოლიის მღვდელმთავარი. ხოლო იმ ეპისკოპოსებს, რომლებიც ვერ მოვლენ კრებაზე, თუნდაც ჯანმრთელად იყონ და თავიანთ ქალაქებში იმყოფებოდნენ, და რაიმე სხვა საპატიო და გადაუდებელი საქმით დაკავებულნი არ იყონ, ძმურად და კაცთმოყვრულად უნდა მიუტევონ, ან მსუბუქი ეპითემიით დასაჯონ. სადღეისოდ, კრებათა მოწვევის ეს განწესება სრულიად მიტოვებულია, თანაც ისე, რომ კრებებს არც კი იწვევენ. კრებაზე არ მოსული ეპისკოპოსების ეპითემიებისთვის იხილე კართაგენის კრების 76-ე (87-ე).
არისტინე: ერთი ეპისკოპოსის მიერ განკვეთილი სხვამ არ უნდა შეიწნყაროს, თუ განკვეთა არ მომხდარა სულმოკლეობით, ან დავის და სხვა რაიმე ამგვარი მიზეზის გამო. ამიტომაც კეთილად განაწესეს მამებმა წელიწადში ორჯერ მოწვეულ იქნეს კრება, ერთი დიდი მარხვის დაწყებამდე, მეორე კი შემოდგომით. იგავის თანახმად, ვინც მიაყენა ჭრილობა, მანვე უნდა უმკურნალოს. ამიტომაც, თავისი ეპისკოპოსის მიერ განკვეთილიც გამოუკვლეველად და გამოძიების გარეშე არ უნდა შეიწყნარონ, არამედ განიხილონ უზიარებლობის მიზეიზი დაადგინონ საფუძვლიანი იყო თუ არა განკვეთა; ხომ არ მოხდა ის სულმოკლეობით, ან დავის გამო, ან კიდევ სხვა რომელიმე მიზეზით, რის გამოც უკმაყოფილო დარჩა ეპისკოპოსი. ამრიგად, იმისთვის, რათა არც განმკვეთი ეპისკოპოსი და არც განკვეთილი უგულვებელყოფილ რომ არ იქნენ, ამ წმიდა კრებამ დააწესა წელიწადში ორჯერ მოწვეულ იქნეს კრება ამგვარ საკითხთა გასარჩევად, რათა იმავე ოლქის ყველა ეპისკოპოსის საერთო აზრით გადაწყდეს ყველა საკითხი და ყოველგვარი გაუგებრობა, როგორც განაწესებს ამას წმიდა მოციქულთა 37-ე კანონი. თუმცა, როგორც ტრულის მეექვსე კრების მერვე და ნიკეის მეორე (მეშვიდე მსოფლიო) კრების მეექვსე კანონების თანახმად, რომლებმაც გაითვალისწინეს ეპისკოპოსთა შეკრებასთან დაკავშირებული სირთულეები, საეკლესიო კრება უნდა შეიკრიბოს წელიწადში ერთხელ, იქ სადაც ამას ინებებს მიტროპოლიის მთავარეპისკოპოსი, წმიდა პასექის დღესასწაულობისა და ოქტომბრის თვეს შორის შუალედში.
ბალსამონი: განსაზღვრულ იქნა, რათა ერთი ეპისკოპოსის მიერ განკვეთილი და შეკრული, სხვათა მიერ არ უნდა შეწყნარებულიყო. მაგრამ, რადგან დასჯილებს ახასიათებთ თავის მართლება და თქმა, რომ ისინი უსარმართლოდ დასაჯეს, ან შესაძლოა დამსჯელი ეპისკოპოსი გარდაიცვალოს, წინამდებარე კანონი ადგენს (როგორც ეს სხვა კანონებმაც განაწესეს) წელიწადში ორჯერ მოწვეულ იქნას ოლქის ყველ ეპისკოპოსის კრება უპირატესთან, რათა სხვადასხვა სადავო საეკლესიო საკითხები გადაწყვიტონ. სადავო საკითხებში კი აქ იგულისხმება მიკერძოება. წინამდებარე კანონის შინაარსს ყოველწლიურ კრებებთან დაკავშირებით ჩვენ დეტალურად არ განვიხილავთ, რადგან ეს კანონი უკვე თითქმის აღარ მოქმედებს; თანაც ტრულის კრების 8-ე კანონით, ასევე იუსტინიანეს ნოველით, რომელიც მოთავსებულია ბასილიკონის 3-ე წიგნის, 1-ლი წიგნის 20-ე და 21-ე თავებში განწესებულია ეპისკოპოსთა შეკრება წელიწადში ერთხელ. წაიკითხე ეს თავები. ეძებე აგრეთვე წმიდა მოციქულთა 37-ე და სარდიკიის კრების 14-ე კანონები. აგრეთვე წინამდებარე კრებულის (ფოტის ნომოკანონის - მთარგმნ.) 8-ე ტიტლოსის 8-ე თავი.
